Operation Cumberland was een internationaal opsporingsonderzoek gericht op de productie, verspreiding en afname van AI‑gegenereerd kindermisbruikmateriaal, onder leiding van Deense opsporingsautoriteiten en gecoördineerd via Europol. [europol.europa.eu]

De operatie vloeide voort uit een Deense strafzaak tegen een man die een online platform beheerde waarop door hemzelf geproduceerd AI‑gegenereerd seksueel misbruikmateriaal werd aangeboden aan een internationale gebruikersgroep.

Aard van de criminaliteit

Op het online platform werden AI‑gegenereerde afbeeldingen van seksueel misbruik van kinderen verspreid en verkocht. Gebruikers konden na een (symbolische) online betaling een wachtwoord verkrijgen om toegang te krijgen tot het platform en de beelden te bekijken. [cbsnews.com]

Volgens Europol ging het om een van de eerste grootschalige onderzoeken naar volledig door AI gegenereerd kindermisbruikmateriaal, wat de opsporing bemoeilijkte door het ontbreken van specifieke wetgeving en de moeilijkheid om dergelijk materiaal van echt misbruik te onderscheiden. Het onderzoek werd gestart nadat Deense autoriteiten een verdachte identificeerden die dit materiaal produceerde en via een online infrastructuur wereldwijd distribueerde. [cbsnews.com]

Internationale operatie

De internationale actie onder de naam Operation Cumberland werd uitgevoerd op 26 februari 2025, met deelname van opsporingsdiensten uit 19 landen en coördinatie door Europol (onder meer via de Joint Cybercrime Action Taskforce). [politie.nl], [europol.europa.eu]

De operatie leidde tot:

• 273 geïdentificeerde verdachten wereldwijd;
• 25 aanhoudingen;
• 33 huiszoekingen;
• en de inbeslagname van 173 elektronische apparaten. [europol.europa.eu]

Nederlandse betrokkenheid

Nederland nam deel aan de internationale samenwerking. De Nederlandse politie meldde dat Operation Cumberland onderdeel was van een gecoördineerde actie tussen politiediensten uit 19 landen en Europol.

In Nederland werden naar aanleiding van het onderzoek vier personen geïdentificeerd als vermoedelijke kopers van AI‑gegenereerd kindermisbruikmateriaal. Met hen zijn door het Team Bestrijding Kinderporno en Kindersekstoerisme (TBKK) zogenoemde waarschuwingsgesprekken gevoerd. [politie.nl]. De politie voegt daaraan toe:

Van Mierlo: ‘Het gaat om verdachten die niet eerder soortgelijke feiten hebben gepleegd, en zij hebben geen kinderen in de directe omgeving. Met de waarschuwingsgesprekken willen we het signaal afgeven dat we weten waar ze mee bezig zijn en dat ze moeten stoppen met hun activiteiten. Vanwege de opkomst van deze techniek vinden we het nu vooral belangrijk om een heel duidelijke boodschap af te geven: het maken, kopen en verspreiden van kinderpornografie – ook al is het gemaakt met AI – is strafbaar. Stop ermee en zoek hulp, bijvoorbeeld bij de organisatie Stop it Now.

Stop it Now is er voor iedereen die zich zorgen maakt over zijn of haar seksuele gevoelens en/of gedrag richting minderjarigen. Je kunt geheel anoniem bellen of chatten met een medewerker van Stop it Now: https://www.stopitnow.nl

Tienduizenden afbeeldingen

Per maand treft de Nederlandse politie talloze kinderpornografische afbeeldingen aan, die gemaakt zijn door of met behulp van AI. Hoewel onduidelijk is hoeveel afbeeldingen er exact rondgaan, zijn er bij een meldpunt in de Verenigde Staten het afgelopen jaar tienduizenden volledig AI-vervaardigde afbeeldingen gemeld. Ook voor andere doeleinden zoals wraakporno, sextortion en pestgedrag worden AI-tools veelvuldig gebruikt.