Cybercrime jurisprudentieoverzicht november 2026

AI-generated by Gemini (3.8 Flash): A neonpunk conceptual visual of data theft and hardware spoofing, incorperate automated account checkers, and a stylized chaotic open-world video game city with glowing blimps, explosions, and crashed vehicles.

Voorlopig oordeel van de Hoge Raad over het maken van een image en prejudiciële vragen

Aanleiding voor het onderhavige arrest (ECLI:NL:HR:2026:1615) van de Hoge Raad vormt de vraag van een rechter-commissaris van de rechtbank Oost-Brabant van of het maken van een kopie zonder voorafgaande machtiging in strijd is met de Landeck-uitspraak en legde daarom prejudiciële vragen voor aan de Hoge Raad.

De Hoge Raad oordeelt in zijn arrest van 6 oktober 2026 dat de Landeck-uitspraak op twee manieren kan worden gelezen. Volgens de eerste lezing ontstaat het risico op een ernstige of zeer ernstige grondrechteninmenging al bij iedere poging toegang tot de gegevens te verkrijgen, en dus mogelijk al bij het kopiëren daarvan. In dat geval is ook voor het maken van een image in beginsel een voorafgaande machtiging nodig. Volgens de tweede lezing ontstaat het relevante risico pas wanneer de inmenging zich daadwerkelijk kan verwezenlijken doordat opsporingsambtenaren inhoudelijk van de gegevens kunnen kennisnemen. Dat risico doet zich nog niet voor wanneer uitsluitend een voor het onderzoeksteam ontoegankelijke kopie van de inhoud van de smartphone wordt gemaakt. Omdat over de juiste uitleg redelijkerwijs twijfel bestaat, legt de Hoge Raad zelf een prejudiciële vraag voor aan het HvJ EU.

In afwachting van de uitspraak van het HvJ EU sluit de Hoge Raad zich voorlopig aan bij de tweede lezing. Dit voorlopige oordeel is van belang omdat in Nederland jaarlijks ongeveer 40.000 digitale gegevensdragers en geautomatiseerde werken, waaronder smartphones, in beslag worden genomen en in lopende strafzaken behoefte bestaat aan duidelijkheid. Onder meer vanwege het risico dat gegevens op afstand worden gewist, en om te voorkomen dat gegevens na verloop van korte tijd anderszins verloren gaan of worden gewijzigd, wordt bij wijze van bevriezingsmaatregel een kopie van de inhoud van de smartphone gemaakt. Omdat deze maatregel snel na de inbeslagneming moet worden genomen, worden de gegevens door een opsporingsambtenaar veiliggesteld. Volgens het openbaar ministerie worden de genoemde risico’s onvoldoende ondervangen door de smartphone in de vliegtuigstand te zetten of door andere maatregelen te nemen, zoals het plaatsen van de smartphone in een Faraday-zak.

Volgens de Hoge Raad stelt het Unierecht niet de eis dat voorafgaand aan de inbeslagneming van een smartphone een rechterlijke toetsing plaatsvindt. Naar het voorlopige oordeel van de Hoge Raad ontstaat het “risico van een ernstige of zelfs zeer ernstige inmenging in de grondrechten van de betrokkene” pas als een opsporingsambtenaar daadwerkelijk inhoudelijk van de gegevens kan kennisnemen. Het Unierecht biedt volgens de Hoge Raad daarom ruimte om zonder voorafgaande rechterlijke machtiging gegevens veilig te stellen op een wijze die geen daadwerkelijke inhoudelijke kennisneming van de gegevens meebrengt. Van een reëel risico op een ernstige of zeer ernstige inmenging is pas sprake als een opsporingsambtenaar de beschikking krijgt over voor hem leesbare en analyseerbare persoonsgegevens.

Als aanvullende waarborg oppert de Hoge Raad dat het Openbaar Ministerie een Aanwijzing over de werkwijze kan vaststellen. Daarin kan onder meer worden vastgelegd dat de handelingen die aan de inhoudelijke kennisneming voorafgaan zo veel mogelijk geautomatiseerd worden uitgevoerd, dat de inrichting en omvang van het onderzoek schriftelijk worden vastgelegd en dat aan inhoudelijke kennisneming door opsporingsambtenaren een rechterlijke machtiging vooraf moet gaan. Ook moet de inrichting en omvang van de verrichte handelingen in een proces-verbaal worden vastgelegd.

Veroordeling in hoger beroep Genesis Market en vormverzuim

Op 26 augustus 2026 heeft het gerechtshof Den Haag een verdachte veroordeeld (ECLI:NL:GHDHA:2026:2745) voor bankfraude tegen vermogensbeheerder Robeco en haar klanten en voor het verwerven en voorhanden hebben van bots die via Genesis Market waren verkregen. De verdachte is veroordeeld tot een gevangenisstraf van 24 maanden, waarvan acht maanden voorwaardelijk. Het hof wees uiteindelijk € 191.946,67 aan materiële schade aan Robeco toe.

De verdachte en zijn mededaders zijn opzettelijk binnengedrongen in de digitale klantomgeving van Robeco (MijnRobeco) met behulp van onrechtmatig verkregen inloggegevens. Zij hebben zich voorgedaan als rechtmatige klanten, tegenrekeningen gewijzigd, beleggingsfondsen verkocht en rekeningen laten opheffen. Door het misbruik van de inloggegevens zijn geldbedragen van de rekeningen van verschillende gedupeerde klanten afgeboekt en ontvreemd. De verdachte had bovendien lijsten met inloggegevens en wachtwoorden van Robeco-klanten voorhanden. Daarnaast had hij via de criminele marktplaats Genesis Market toegang verworven tot ongeveer 377 bots, die onder meer gebruikersnamen, wachtwoorden, browsercookies en browser fingerprints bevatten waarmee toegang kon worden verkregen tot geautomatiseerde werken.

Het hof boog zich over de vraag of de oplichting van Robeco (feit 2) en de diefstal met valse sleutels van de klanten (feit 4), die betrekking hadden op hetzelfde feitencomplex, naast elkaar bewezen konden worden verklaard. Het hof oordeelt dat dit mogelijk is. Robeco is door verschillende oplichtingsmiddelen bewogen tot het verlenen van diensten, waaronder het verkopen van beleggingsfondsen, het opheffen van klantrekeningen en het overmaken van geldbedragen. Deze handelingen leveren een voltooide oplichting op. Het gevolg daarvan was dat geld van de rekeningen van de klanten werd afgeboekt en zij daarover de beschikkingsmacht verloren. Dit levert diefstal met een valse sleutel op. Door bij de oplichting het onderdeel “bewegen tot afgifte van geldbedragen” niet bewezen te verklaren, kunnen beide feiten naast elkaar worden bewezen.

In eerste aanleg (ECLI:NL:RBROT:2025:13090) was de verdachte ten aanzien van feit 3 ontslagen van alle rechtsvervolging, omdat volgens de rechtbank niet alle bestanddelen van het strafbare feit waren ten laste gelegd. In de oorspronkelijke dagvaarding werd onder de tekst van het ten laste gelegde feit verwezen naar artikel 139d lid 2, aanhef en onder b, Sr. Het hof overweegt dat de vermelding van een wetsartikel in de dagvaarding geen dwingend kader vormt. Alleen de feitelijke tekst van de tenlastelegging is bepalend. De bewezenverklaarde gedragingen kunnen volgens het hof worden gekwalificeerd als overtreding van artikel 234 Sr. De verdachte wordt daarom in hoger beroep ook voor dit feit veroordeeld.

Het hof stelt verder vast dat voor het onderzoek aan de in beslag genomen gegevensdragers vooraf geen toestemming van de rechter-commissaris was verkregen. Onder verwijzing naar de Landeck-rechtspraak en het arrest van het HvJ EU van 16 juli 2026 (ECLI:EU:C:2026:585) overweegt het hof dat opsporingsdiensten voorafgaand aan het veiligstellen van gegevens op een gegevensdrager en voorafgaand aan het raadplegen daarvan toestemming moeten verkrijgen van een rechter of een andere onafhankelijke autoriteit. Volgens het hof geldt dit ongeacht de aard en ernst van de inbreuk op de persoonlijke levenssfeer en voor alle gegevensdragers die ook voor privédoeleinden kunnen zijn gebruikt, dus niet alleen voor smartphones.

Het hof merkt daarbij expliciet op dat de na het Landeck-arrest ontstane praktijk waarin gegevensdragers zonder machtiging worden uitgelezen en de daardoor beschikbaar gekomen gegevens pas na toestemming van de rechter-commissaris voor het onderzoeksteam toegankelijk worden gemaakt, naar het zich laat aanzien niet in overeenstemming is met de rechtspraak van het HvJ EU. Het ontbreken van voorafgaande toestemming levert volgens het hof een onherstelbaar vormverzuim op als bedoeld in artikel 359a Sv.

Het hof verbindt aan dit vormverzuim echter geen verder rechtsgevolg. Het hof oordeelt daarom dat de verdachte onvoldoende in zijn persoonlijke belangen is geschaad om aan het vormverzuim enig rechtsgevolg te verbinden en volstaat met de enkele constatering van het vormverzuim.

Rechtbank plaatst kanttekeningen bij procesafspraken in omvangrijke cybercrimezaak

Op 8 mei 2026 heeft de rechtbank Oost-Brabant een interessant vonnis gewezen over procesafspraken in een omvangrijke cybercrime- en oplichtingszaak (ECLI:NL:RBOBR:2026:3891).

De verdachte is veroordeeld wegens deelname aan een criminele organisatie die in de periode van oktober 2023 tot en met maart 2024 tot oogmerk had op grote schaal oplichting te plegen. Ook is hij veroordeeld voor witwassen en het voorhanden hebben van phishinginfrastructuur, waaronder phishingpanels en valse webpagina’s van International Card Services (ICS), Payconiq en verschillende banken. Daarnaast had hij onder meer een belscript voor bankhelpdeskfraude (team no limit.txt), lijsten met e-mailadressen en telefoonnummers en Telegramberichten met door phishing verkregen creditcardnummers, wachtwoorden en andere persoonsgegevens voorhanden.

De verdachte is verder veroordeeld voor het voorhanden hebben van technische hulpmiddelen en inloggegevens die bestemd waren voor het plegen van computervredebreuk of andere cyberdelicten. Het ging onder meer om bestanden met accountgegevens van NordVPN, Netflix, Office 365 en SMTP-servers. Ten slotte is de verdachte veroordeeld voor oplichting en diefstal met een valse sleutel.

Op 11 december 2025 hebben de verdachte, bijgestaan door zijn advocaat, en het Openbaar Ministerie een overeenkomst over proces- en vonnisafspraken gesloten. De verdediging zou geen onderzoekswensen indienen, geen bewijsverweren voeren en de ten laste gelegde feiten niet betwisten. Ook zou de verdachte afstand doen van de nog niet teruggegeven in beslag genomen goederen en zich niet aan de tenuitvoerlegging van de straf onttrekken. Het Openbaar Ministerie zou een gevangenisstraf van 587 dagen, waarvan 365 dagen voorwaardelijk, en tweemaal een taakstraf van 240 uur eisen. Zonder procesafspraken zou volgens het Openbaar Ministerie een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van minimaal dertig maanden passend zijn geweest.

De rechtbank heeft de procesafspraken en het afdoeningsvoorstel getoetst aan het kader uit het overzichtsarrest van de Hoge Raad van 27 september 2022, ECLI:NL:HR:2022:1252. Zij stelt voorop dat de vragen van de artikelen 348 en 350 Sv leidend blijven en dat zij geen partij is bij en niet gebonden is aan de gemaakte afspraken. De rechtbank stelt vast dat de verdachte vrijwillig, op basis van voldoende en duidelijke informatie en met besef van de rechtsgevolgen heeft ingestemd met de procesafspraken en daarmee ondubbelzinnig afstand heeft gedaan van bepaalde verdedigingsrechten. De wijze waarop de overeenkomst tot stand is gekomen, doet volgens de rechtbank geen afbreuk aan zijn recht op een eerlijk proces als bedoeld in artikel 6 EVRM.

De rechtbank benoemd dat zij, gelet op de ernst en omvang van de feiten en de leidende rol van de verdachte, een aanzienlijk hogere straf eveneens passend had gevonden. De overeengekomen straf valt volgens haar echter nog binnen een “acceptabele bandbreedte”. Bij de aanvaarding van het afdoeningsvoorstel weegt de rechtbank mee dat afwijzing daarvan zou betekenen dat de zaak alsnog uitgebreid inhoudelijk moet worden behandeld. Het daarmee gemoeide tijdsverloop, dat bij een eventueel hoger beroep meerdere jaren zou kunnen bedragen, zou ertoe leiden dat een straf pas veel later ten uitvoer kan worden gelegd. Ook zouden de veelal hoogbejaarde slachtoffers aanzienlijk langer op schadevergoeding moeten wachten.

Bij de beoordeling van de schadevergoedingsafspraken constateert de rechtbank verder dat niet alle benadeelden en aangevers waren opgenomen in het door het Openbaar Ministerie opgestelde overzicht. Ook kwamen niet alle daarin vermelde bedragen overeen met de bedragen uit de aangiften. Als de rechtbank de procesafspraken zonder meer zou volgen, zouden daarom niet alle slachtoffers volledig schadeloos worden gesteld.

Toch oordeelt de rechtbank dat voldoende rekening is gehouden met de belangen van de slachtoffers. Met verschillende medeverdachten zijn eveneens procesafspraken gemaakt, op grond waarvan zij bijdragen aan de vergoeding van de schade. Daardoor kan een aanzienlijk deel van de slachtoffers op relatief korte termijn grotendeels schadeloos worden gesteld. Slachtoffers van wie de vordering niet of slechts gedeeltelijk wordt toegewezen, kunnen hun vordering voor het overige bij de civiele rechter aanbrengen.

Ontwikkelaar en administrator van Bohemia en Cannabia veroordeeld

Op 15 december 2025 veroordeelde de rechtbank Rotterdam een ontwikkelaar en administrator van de darkwebmarkten Bohemia en Cannabia tot een gevangenisstraf van twee jaar (ECLI:NL:RBROT:2025:15814).

De rechtbank acht bewezen dat de verdachte in de periode van 1 mei 2021 tot en met 31 maart 2024 heeft deelgenomen aan een criminele organisatie die de darkwebmarkten Bohemia en Cannabia exploiteerde. Deze organisatie had tot oogmerk het plegen van Opiumwetdelicten en gewoontewitwassen. De verdachte was samen met anderen betrokken bij het vanaf de grond opzetten, ontwikkelen, beveiligen, beschikbaar houden en onderhouden van de technische infrastructuur van de marktplaatsen.

De marktplaatsen waren uitsluitend toegankelijk via de anonimiserende Tor Browser. Op de platforms werd wereldwijd gehandeld in onder meer hard- en softdrugs, hackingtools, gestolen gebruikers- en creditcardgegevens, ransomware en malware. Cannabia richtte zich uitsluitend op de verkoop van softdrugs. De database van Bohemia was bij de lancering naar Cannabia gekopieerd, waardoor gebruikers van Bohemia ook over een account bij Cannabia beschikten.

De verdachte begon als moderator, maar zijn rol binnen de organisatie werd steeds belangrijker. Rond de lancering van Bohemia had hij het opzetten van de servers en de network backend overgenomen. In 2023 nam hij de positie van een vertrekkende beheerder over en werd hij administrator. In die hoedanigheid had hij toegang tot alle vitale functies van de darkwebmarkten en verrichtte hij technische en financiële beheerderswerkzaamheden. Ook had hij meegewerkt aan de ontwikkeling van een bitcoinmixer, hoewel deze uiteindelijk niet in gebruik werd genomen.

De vergoeding van de verdachte nam toe van 500 dollar per week tot ongeveer 8.000 dollar per week. Nadat hij administrator was geworden, ontving hij gedurende een bepaalde periode de helft van de opbrengsten van de markt. Die opbrengsten bestonden uit commissies op transacties en inkomsten uit advertenties. De totale winst van de beheerders werd geschat op ruim 5,8 miljoen euro. De rechtbank verwerpt daarom het verweer dat de verdachte slechts een beperkte en ondergeschikte technische rol had.

Volgens de rechtbank was het oogmerk van de organisatie mede gericht op het plegen van Opiumwetdelicten. De darkwebmarkten faciliteerden immers op grote schaal de handel in verdovende middelen. Het oogmerk was daarnaast gericht op gewoontewitwassen. De inkomsten uit commissies en advertenties waren afkomstig van verkopers die zich met criminele activiteiten bezighielden.

Daarnaast werd bewezen verklaard dat de verdachte op 27 juni 2024 te Schiphol afbeeldingen en video’s van seksueel kindermisbruik in het bezit had. In zijn Telegram-account op een MacBook Pro werden gesprekken aangetroffen waarin hij specifiek gevraagd had om beeldmateriaal van minderjarigen in de leeftijdscategorie tussen 13 en 18 jaar en hiervoor betalingen verrichtte in Bitcoin vanuit zijn crypto-wallets.4

Veroordeling voor geautomatiseerde fraude met OV-chipkaartrestituties

Op 7 september 2026 veroordeelde de rechtbank Midden-Nederland een verdachte wegens oplichting van de Nederlandse Spoorwegen (NS) voor bijna € 150.000 (ECLI:NL:RBMNE:2026:6188). De rechtbank veroordeelde onder meer voor computervredebreuk en oplichting, en het voorhanden hebben van een technisch hulpmiddel dat hoofdzakelijk geschikt is gemaakt of ontworpen voor het plegen van computermisdrijven. Zij legde een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf op van negen maanden, een taakstraf van 360 uur, en een proeftijd van twee jaar.

De NS deed op 10 juni 2024 aangifte van computervredebreuk en oplichting, nadat Translink Systems, de uitgever van de OV-chipkaart, had ontdekt dat in korte tijd ruim 9.500 restitutieclaims waren ingediend. Uit onderzoek bleek dat gegevens van ongeveer 300.000 OV-chipkaarten waren opgevraagd. De politie en de NS analyseerden vervolgens de bankrekeningen waarop de restitutiebedragen waren gestort. Het ging onder meer om rekeningen bij Rabobank, bunq, Revolut en Wise, die op naam van gefingeerde personen stonden. Rabobank had € 29.423,06 bevroren en aan de NS terugbetaald. Ook bunq had € 13.685,87 bevroren, welk bedrag naar verwachting aan de NS zou worden terugbetaald.

Op 3 oktober 2024 doorzocht de politie de woning van de verdachte in Utrecht. Daarbij werden onder meer zijn MacBook Air, verschillende telefoons en diverse bankpassen aangetroffen. Op de laptop trof de digitale recherche het programma OpenBullet2 en de daaraan gekoppelde configuraties en scripts aan. In een van de scripts stonden tien combinaties van namen, IBAN-rekeningnummers en authenticatietokens. De tien IBAN-rekeningnummers kwamen terug in de aangifte van de NS over de OV-chipkaartfraude. Daarmee kon de verdachte rechtstreeks in verband worden gebracht met de restitutieclaims en de geldstromen.

Ten aanzien van de computervredebreuk stelde de rechtbank vast dat de verdachte in de periode van 7 april 2023 tot en met 23 april 2024 opzettelijk en wederrechtelijk was binnengedrongen in de webservers van Translink Systems en de NS achter de websites uitcheckgemist.nl en ns.nl/mijnns. Hij deed dit door het aannemen van een valse hoedanigheid: met behulp van geautomatiseerde software en scripts deed hij zich voor als de rechtmatige kaarthouder van een zeer groot aantal anonieme OV-chipkaarten

De rechtbank achtte verder bewezen dat de verdachte in de periode van 10 februari 2023 tot en met 3 oktober 2024 de applicatie OpenBullet2 en de daaraan gekoppelde configuraties en scripts, waaronder LoliScript, voorhanden had met het oogmerk daarmee computervredebreuk te plegen. Hoewel OpenBullet2 oorspronkelijk is ontwikkeld voor penetratietesten en de automatisering van online taken, lieten de door de verdachte gemaakte en gekoppelde configuraties en scripts volgens de rechtbank geen andere conclusie toe dan dat het door hem gebruikte geheel hoofdzakelijk geschikt was gemaakt voor het plegen van computermisdrijven.

Ten aanzien van de oplichting achtte de rechtbank bewezen dat de verdachte de NS in de periode van 7 april 2023 tot en met 23 april 2024 meermalen had bewogen tot de afgifte van geldbedragen van in totaal € 145.281,69. Dat deed hij door zich voor te doen als de kaarthouder van anonieme OV-chipkaarten en met behulp van computerapparatuur, software en scripts automatisch restitutieclaims wegens gemiste check-outs in te dienen. Uit het bewijs bleek overigens dat de NS in totaal € 174.704,75 had overgemaakt naar de door de verdachte beheerde bankrekeningen. De rechtbank was echter gebonden aan het lagere bedrag van € 145.281,69 dat in de tenlastelegging was opgenomen

De werkwijze van de verdachte hield in dat hij met OpenBullet2 en een zelfgeschreven script automatisch de website uitcheckgemist.nl bevroeg. Het script kon op basis van elf vaste en vijf variabele cijfers 100.000 mogelijke OV-chipkaartnummers genereren. Omdat de kaartnummers en bijbehorende vervaldata tot op zekere hoogte voorspelbaar waren, kon de verdachte vaststellen voor welke anonieme OV-chipkaarten nog restitutieclaims wegens gemiste check-outs openstonden. Op zijn laptop werden uiteindelijk 15.713 unieke kaartnummers met openstaande transacties aangetroffen.

Vervolgens maakte de verdachte op ns.nl/mijnns handmatig accounts aan met gefingeerde persoonsgegevens. Aan die accounts koppelde hij bankrekeningen waarover hij beschikte, maar die op naam van anderen stonden. Met behulp van een door hem geschreven script koppelde hij de gevonden OV-chipkaarten automatisch aan de Mijn NS-accounts, vroeg hij de openstaande transacties op en diende hij restitutieclaims in. Om telkens het maximale instaptarief van € 20 terug te ontvangen, liet hij het script hetzelfde station als in- en uitcheckstation invullen. Daardoor concludeerde het systeem dat niet was gereisd en keerde de NS automatisch het bij het inchecken afgeschreven instaptarief uit op de door de verdachte beheerste bankrekeningen.

In het kader van de strafoplegging voerde de verdediging aan dat sprake was van een onherstelbaar vormverzuim, omdat de politie de in beslag genomen telefoons en computers had onderzocht zonder voorafgaande toestemming van de rechter-commissaris. De rechtbank stelde vast dat inderdaad sprake was van een onherstelbaar vormverzuim. Gelet op de omvang van het onderzoek aan de gegevensdragers was vooraf een meer dan beperkte inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van de verdachte te verwachten, zodat voorafgaande toestemming van de rechter-commissaris vereist was.

De rechtbank verbond aan het vormverzuim echter geen strafvermindering of ander rechtsgevolg. Het ging om een onderzoek naar ernstige strafbare feiten, waarvan de aard een onderzoek aan de telefoons en computers rechtvaardigde. Volgens de rechtbank zou een machtiging zonder meer zijn verleend als deze was aangevraagd, waardoor zij de ernst van de normschending beperkt achtte. Ook had de verdediging niet toegelicht welk concreet nadeel, in de zin van welke privégegevens, door het vormverzuim was ontstaan. De rechtbank volstond daarom met de enkele constatering van het vormverzuim

Achttien maanden cel voor verkoop van illegale cheatsoftware en handel in combolijsten

Op 28 september 2026 veroordeelde de rechtbank Noord-Nederland een verdachte voor het verkopen van illegale software via zijn webshop, het voorhanden hebben van combolijsten met niet-openbare persoonsgegevens en de handel in softdrugs (ECLI:NL:RBNNE:2026:4078). De rechtbank legde hem een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van achttien maanden op.

Het opsporingsonderzoek kwam op gang door een combinatie van digitaal recherchewerk, financieel onderzoek en een doorzoeking van de woning van de verdachte. Opsporingsambtenaren deden onderzoek naar zijn webshop, waarop op grote schaal cheatsoftware en hulpmiddelen voor het omzeilen van bans werden aangeboden. Ook vorderde de recherche gegevens bij bunq en ING.

Uit de bankafschriften bleek dat de verdachte vele betalingen van particulieren ontving met specifieke omschrijvingen als “Lumia premium fivem mod menu lifetime (discord= de joke#4019)”, “Redengine”, “Fivem spoofer” en “Spoofer + 5 rockstar accs”. Bij de doorzoeking van zijn woning in de gemeente Noordoostpolder trof de politie op de zolder zijn game-pc aan. Op deze computer stonden onder meer de KvK-registratie van zijn eenmanszaak en een afbeelding van zijn identiteitskaart. Ook werden meer dan 200 combolijsten aangetroffen met in totaal meer dan één miljoen unieke combinaties van gebruikersnamen en wachtwoorden van onlineaccounts. Uit een gesprek op TikTok bleek dat de verdachte beschikte over zogenoemde “gaming combos”, deze door een geautomatiseerde checker haalde en de werkende accounts vervolgens aanbood als “gta accs in bulk”.

In de webshop werden onder meer het Nexus Redengine Premium Menu en het Lumia Redengine Premium Menu aangeboden. Met deze cheatsoftware konden gebruikers op FiveM-gameservers van Grand Theft Auto V vergaande verstoringen veroorzaken. Zo konden zij andere spelers afluisteren, hun verbinding met de server verbreken, hun spel laten vastlopen, explosies veroorzaken en grote hoeveelheden voertuigen, vliegtuigen en zeppelins in het spel laten verschijnen. Uit demonstratievideo’s op YouTube, met titels als “GTA 5 SERVER KAN MOD MENU NIET AAN” en “Mensen bannen en crashen met Lumia”, bleek dat het gebruik van deze software de server kon overbelasten en het spel voor andere spelers tijdelijk ontoegankelijk of onspeelbaar kon maken.

De rechtbank oordeelde dat het Nexus Redengine Premium Menu en het Lumia Redengine Premium Menu gegevens op een server of gebruikersapparaat konden manipuleren of de communicatie vanuit een van die apparaten konden beïnvloeden. Daarmee waren deze programma’s technische hulpmiddelen die hoofdzakelijk geschikt waren gemaakt of ontworpen voor het plegen van de in de artikelen 350a en 350c Sr bedoelde computermisdrijven.

Daarnaast verkocht de verdachte de Redengine FiveM Spoofer en de Super FiveM Spoofer. Met dergelijke hulpmiddelen kunnen de digitale identificerende kenmerken van een computer, zoals het hardware-ID, worden vervalst. Daardoor kan een speler een opgelegde ban omzeilen en opnieuw toegang krijgen tot een online multiplayeromgeving. Volgens de rechtbank kan het omzeilen van een ban worden gelijkgesteld met het verkrijgen van onrechtmatige toegang, voor zover het niet alleen een schending van de gebruikersvoorwaarden oplevert, maar de gebruiker daardoor zonder toestemming opnieuw toegang tot de multiplayeromgeving krijgt. De beide spoofers waren daarom technische hulpmiddelen die waren ontworpen voor het plegen van computervredebreuk.

Niet alle in de webshop aangeboden software kon volgens de rechtbank als verboden technisch hulpmiddel worden aangemerkt. De verdachte werd partieel vrijgesproken ten aanzien van onder meer Redengine Lua Executor, Eulen FiveM, TZ Project, GuavaClient FiveM en verschillende Ovix-tools. Uit het dossier kon onvoldoende worden afgeleid welke functies deze programma’s hadden of dat zij zelfstandig gegevens op een gameserver konden toevoegen of wijzigen. De Redengine FiveM Spoofer viel evenmin onder de tenlastelegging betreffende serververstoring, omdat deze alleen digitale identificerende kenmerken verhulde. De verkoop daarvan was wel strafbaar als voorbereidingshandeling voor computervredebreuk.

De verdachte had daarnaast meer dan 200 combolijsten voorhanden met de gebruikersnamen en wachtwoorden van ruim één miljoen accounts. Sommige van deze accounts had hij zelf in gebruik genomen. Volgens de rechtbank had hij deze gegevens voorhanden met het oogmerk dat daarmee computervredebreuk zou worden gepleegd.

Naast zijn digitale activiteiten handelde de verdachte gedurende ruim anderhalf jaar in hennep en hasj. Op zijn telefoons en computer werden gesprekken, afbeeldingen, filmpjes, prijslijsten en notities aangetroffen die betrekking hadden op de in- en verkoop van softdrugs. Daaruit bleek onder meer dat hij naar Málaga was gereisd om een mogelijke aankoop en verzending te bespreken. Ook hield hij een prijslijst bij waarop stond dat binnen en buiten Emmeloord tegen betaling kon worden bezorgd. Bij de doorzoeking van zijn woning werden 976 voorgedraaide joints aangetroffen.

De rechtbank sprak de verdachte vrij van het rechtstreeks binnendringen in een specifieke gameserver. Ook werd hij, zoals gezegd, partieel vrijgesproken ten aanzien van verschillende tools waarvan de relevante technische werking onvoldoende uit het dossier bleek. De rechtbank achtte verder bewezen dat de verdachte een bedrag van ongeveer € 213.386,31 had verworven, voorhanden gehad en omgezet in cryptovaluta, terwijl hij wist dat dit bedrag onmiddellijk afkomstig was uit door hemzelf begane misdrijven (witwassen).

Bij de strafoplegging hield de rechtbank rekening met de duur en omvang van de verkoop van illegale software, de grote hoeveelheid combolijsten en de langdurige handel in softdrugs. Zij woog ook mee dat de verdachte niet recent onherroepelijk voor strafbare feiten was veroordeeld. Omdat de rechtbank aanzienlijk minder bewezen achtte dan het Openbaar Ministerie en de verdachte ten aanzien van het witwassen ontsloeg van alle rechtsvervolging, legde zij een veel lagere straf op dan de door het Openbaar Ministerie geëiste gevangenisstraf van 48 maanden. De verdachte kreeg een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van achttien maanden.

Bij het voorbereiden van dit jurisprudentieoverzicht heb ik NotebookLM en ChatGPT gebruikt als hulpmiddel bij het samenvatten van de uitspraken. De samenvattingen en juridische duiding heb ik zelf gecontroleerd. Mocht je toch een fout of onvolkomenheid tegenkomen, laat het me dan vooral weten via e-mail.

Cybercrime jurisprudentieoverzicht november 2025

Bron: afbeelding automatisch gegenereerd door WordPress.com

Nieuw arrest Hoge Raad over onderzoek aan smartphones

Op 9 september 2025 heeft de Hoge Raad een nieuw arrest gewezen (ECLI:NL:HR:2025:1247) over onderzoek aan smartphones.

De Hoge Raad herhaalt de relevante overwegingen uit HR 8 maart 2025, ECLI:NL:HR:2025:409 (zie ook mijn annotatie) over de eisen die moeten worden gesteld aan onderzoek aan elektronische gegevensdragers en geautomatiseerde werken, waaronder smartphones.

De raadsman betoogde kortgezegd dat een ernstige inbreuk plaatsvond, omdat de inhoud van de volledige telefoon is verwerkt: 44.000 foto’s, sociale media (waaronder Facebook) en notities. Dat niet van alle gegevens kennis is genomen doet niet ter terzake, omdat er sprake is van een verwerking van gegevens in de zin van het Unierecht.

Het Hof Arnhem-Leeuwarden stelt vast dat de politie bij de verdachte smartphones heeft aangetroffen. Deze zijn met toestemming van de officier van justitie “doorzocht”. Daarbij is gezocht naar voor het strafrechtelijk onderzoek relevante informatie, zoals zaken die te maken hebben met handel in verdovende middelen, crimineel samenwerkingsverband en witwassen, alsmede gegevens die de gebruiker van de telefoons konden identificeren.

Het doel van het “uitlezen” van de telefoons was het verzamelen van informatie over de gebruikers van de telefoons en het onderzoek naar strafbare feiten, eventuele medeverdachten en mogelijke witwassen. Volgens het hof heeft de politie bij het zoeken in de telefoons uitsluitend gekeken naar zaken die verband hielden met dit onderzoek. Er is volgens het hof ‘geen onderzoek verricht naar ‘privé gevoelige’ informatie’. Wanneer dergelijke gegevens werden aangetroffen, heeft de verbalisant de betreffende app of het gesprek onmiddellijk afgesloten. De verbalisant gebruikte zoektermen die te maken hadden met de aard van het onderzoek.

Het Hof Arnhem-Leeuwarden oordeelde dat de algemene bevoegdheid van opsporingsambtenaren, neergelegd in art. 94 jo. art. 95 en 96 Sv, voldoende legitimatie bood voor dit onderzoek aan de smartphones van de verdachte en dat geen toestemming van een rechter-commissaris (RC) nodig was, “nu er geen min of meer compleet beeld is verkregen van zijn privéleven”. Dit is in het licht van wat hiervoor is vastgesteld en van wat door de verdediging in hoger beroep naar voren is gebracht, volgens de Hoge Raad onvoldoende gemotiveerd. 

Uit die vaststellingen volgt immers niet dat het onderzoek aan de smartphones beperkt is gebleven tot onderzoek dat slechts strekte tot het identificeren van de gebruiker, of tot bijvoorbeeld onderzoek dat een opsporingsambtenaar in het kader van zijn taakuitoefening deed waarbij hij de bij de verdachte aangetroffen smartphones heeft bekeken en daarbij slechts enkele beperkte waarnemingen heeft gedaan over het feitelijk gebruik daarvan op dat moment of direct daaraan voorafgaand, bijvoorbeeld door na te gaan welke contacten de gebruiker van een telefoon kort tevoren had gelegd. Ook blijkt daaruit niet dat zich hier “spoedeisend geval” voordeed, zoals als uitzondering in HR 8 maart 2025, ECLI:NL:HR:2025:409 was geformuleerd.

De Hoge Raad vernietigt de uitspraak van het hof, maar uitsluitend wat betreft de beslissingen over het in de zaak tenlastegelegde en de strafoplegging en wijst de zaak terug naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zodat de zaak ten aanzien daarvan opnieuw wordt berecht en afgedaan.

Veroordeling in hoger beroep i.v.m. Genesis Market

Het Hof Den Haag heeft op 23 september 2025 in hoger beroep een arrest gewezen (ECLI:NL:GHDHA:2025:1996) met betrekking tot een verkoper van de ‘datamarkt’ Genesis Market.

De verdachte heeft gedurende meer dan twee jaar bots gekocht van Genesis Market, waardoor hij toegang kreeg tot inloggegevens van anderen, waaronder gebruikersnamen en wachtwoorden. Deze gegevens gebruikte hij om bij verschillende webshops op accounts van derden in te loggen en producten te bestellen onder hun naam en ten koste van hen. Dit handelen is bewezen verklaard als het verwerven en voorhanden hebben van niet-openbare gegevens, terwijl de verdachte redelijkerwijs had moeten vermoeden dat deze door misdrijf waren verkregen (art. 139g Sr), het ontvangen, zich verschaffen en voorhanden hebben van gegevens waarvan hij weet dat zij bestemd zijn tot het plegen van een in art. 231b Sr omschreven misdrijf (art. 234 Sr), misbruik van identificerende persoonskenmerken door met behulp daarvan op naam van 34 personen met voornoemde persoonsgegevens bestellingen bij webwinkels te doen (art. 231b Sr) en computervredebreuk door gebruik te maken van door misdrijf verkregen combinaties van gebruikersnamen en/of e-mailadressen en/of bijbehorende wachtwoorden, tot het gebruik waarvan verdachte niet gerechtigd was (art. 138ab Sr).

Het gerechtshof legt een hogere gevangenisstraf op dan de rechtbank. In eerste aanleg werd de verdachte veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf, waarvan acht maanden voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaren. Het Hof Den Haag legt een gevangenisstraf van drie jaar op. Deze verhoging is gemotiveerd door de lange periode waarin de verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan de bewezen feiten, het aantal bots en slachtoffers, het leed en de onzekerheid die zijn handelen veroorzaakte bij slachtoffers die ontdekten dat hun (inlog-)gegevens in verkeerde handen waren gevallen. Daarnaast weegt mee de achteloosheid en geslepenheid waarmee de verdachte te werk ging, alsmede het feit dat hij al eerder voor relatief veel vermogensdelicten is veroordeeld. Tot slot merkt het hof op dat zij de inschatting van de reclassering met betrekking tot een laag recidiverisico – mede gezien het strafblad van de verdachte – niet deelt.

Veroordeling van darkweb vendor ‘Team Sonic’

De rechtbank Oost-Brabant heeft op 25 juli 2024 (ECLI:NL:RBOBR:2025:4704) een verdachte veroordeeld tot een gevangenisstraf van 9 jaar en 8 maanden. De verdachte was een online verkoper van harddrugs, voornamelijk amfetamine en MDMA. De organisatie verwerkte dagelijks bestellingen via verschillende darkmarkets, waarbij klanten betaalden met cryptovaluta zoals Bitcoin en Monero. De verdachte en – bij diens afwezigheid vanwege detentie – zijn echtgenote hadden een sturende rol in de organisatie.

Het opsporingsonderzoek startte op basis van artikel 126dd van het Wetboek van Strafvordering (Sv) verstrekte EncroChat- en SkyECC-berichten. Uit deze berichten bleek dat niet-geïdentificeerde verdachten zich gezamenlijk bezighielden met de export en verkoop van verdovende middelen, met name amfetamine en MDMA, via het darkweb door middel van postpakketten. Zij traden op als de ‘vendor’ (leverancier) ‘Team Sonic’ en verkochten vanaf maart 2020 grootschalig harddrugs uit lijst I van de Opiumwet aan klanten in het buitenland.

Het onderzoek, gebaseerd op de cryptoberichten en andere informatie zoals gegevens van darknets, richtte zich op de periode 2020 tot en met mei 2022 en betrof historische bevindingen (de ‘terugkijk-fase’). In deze fase werden negen pakketten onderschept in Oostenrijk, Finland, Hongarije, Denemarken en Duitsland die rechtstreeks te herleiden waren tot de cryptogesprekken. Alle pakketten bevatten amfetamine en xtc-pillen.

Ook na mei 2022, tijdens de ‘live-fase’, werd het team onderzocht. Deze fase bestond onder meer uit (stelselmatige) observaties, analyses van bakengegevens onder voertuigen van verdachten en analyse van mast- en telecomgegevens van hun telefoons. Uit deze bevindingen bleek dat de organisatie gebruik maakte van verschillende inpaklocaties. De verdovende middelen werden verborgen in normale postzendingen en via legale postbedrijven verzonden. De bestellingen werden verpakt in een deklading van honden- of kattenvoer. De pakketten werden steeds vanuit Limburg met de auto naar Duitsland gebracht en aldaar gepost bij Duitse postkantoren of (onbemande) pakketpunten, veelal van DHL, om vervolgens via de reguliere poststroom naar afnemers in heel Europa te worden verzonden.

Het bedrijf had verschillende ‘medewerkers’ die betrokken waren bij de verwerking en verzending van bestellingen. In totaal werden 8347 verkopen geregistreerd op veertien (geanonimiseerde) darkwebmarkten. De organisatie maakte gebruik van fictieve afzenders en specifieke verpakkingsmaterialen (zoals piepschuimvlokken en stickers) om hun activiteiten te camoufleren. Op 29 november 2022, de ‘actiedag’, werden een groot aantal verdachten aangehouden, woningen en inpak- en opslaglocaties doorzocht, en goederen in beslag genomen, waaronder bij de verdachte een jammer, een vuurwapen, vier schietpennen en munitie. Op een aangetroffen USB-stick werden bijvoorbeeld 133 afbeeldingen van verdovende middelen gevonden, waarbij bijna elke afbeelding het product met een poppetje van het karakter Sonic toonde.

Naar het oordeel van de rechtbank kan uit de bewijsmiddelen worden afgeleid dat sprake was van een crimineel samenwerkingsverband dat online drugshandel als oogmerk had. De verdachte is veroordeeld voor het medeplegen van de export, de verkoop, het bewerken en het verwerken van hoeveelheden amfetamine en MDMA, deelname aan een criminele drugsorganisatie, het medeplegen van het opzettelijk aanwezig hebben van hoeveelheden harddrugs op verschillende inpak- en opslaglocaties die aan de organisatie gelinkt zijn (de handelsvoorraad), en het opzettelijk voorhanden hebben van wapens en munitie.

Annotatie bij het arrest van de Hoge Raad over gegevensdragers

Bron: WordPress. Automatisch gegenereerd met prompt: “Create a featured image for a blog post discussing the recent High Court ruling on data carriers, focusing on the theme of legal analysis and technology.”

De Hoge Raad stelt naar aanleiding van de zaak Landeck (HvJ EU 4 oktober 2024, C-548/21, ECLI:EU:C:2024:830 (CG t. Bezirkshauptmannschaft Landeck)) zijn eigen rechtspraak bij over het onderzoek op gegevensdragers. In mijn annotatie (.pdf) (gepubliceerd in Computerrecht 2025/90) bespreek ik achtereenvolgens de aanleiding van het arrest HR 18 maart 2025, ECLI:NL:HR:2025:409, schets ik de ontwikkeling ten aanzien van de Smartphone-arresten van de Hoge Raad, en analyseer ik de belangrijkste overwegingen uit het arrest. Hieronder volgt een verkorte versie van de annotatie.  

Ontwikkeling Smartphone-arresten

Het onderhavige arrest van de Hoge Raad betreft de cassatie op een arrest van het Hof Den Haag, waarin de raadsheren stelden dat als het voorzienbaar is dat als op voorhand is te voorzien dat een min of meer compleet beeld kan worden verkregen van bepaalde aspecten van het persoonlijk leven van de gebruiker van die gegevensdrager, de rechter-commissaris moet overwegen beperkingen aan dat onderzoek te verbinden. Het ging daarmee verder dan de Hoge Raad in eerdere jurisprudentie over het onderzoek aan gegevensdragers had geoordeeld. In een ander arrest overwoog het Hof Den Haag iets heel anders (ECLI:NL:GHDHA:2023:324), namelijk dat uit het (eerste Smartphone)-arrest van de Hoge Raad van 4 april 2017 (ECLI:NL:HR:2017:584) zou volgen dat de doorzoekings- en inbeslagnemingsbevoegdheden van de rechter-commissaris mede de bevoegdheid inhouden om de gegevens op de gegevensdrager ongeclausuleerd te onderzoeken. 

De Hoge Raad verwijst naar eerdere jurisprudentie en merkt op dat voor de waarheidsvinding onderzoek mag worden gedaan aan in beslag genomen voorwerpen – waaronder in computers opgeslagen gegevens – teneinde gegevens voor het strafrechtelijk onderzoek ter beschikking te krijgen. In de bekende ‘Smartphone-arresten’, stelde de Hoge Raad eerder dat voor stelselmatig onderzoek aan ‘elektronische gegevensdragers’ en ‘geautomatiseerde werken’ (hierna: gegevensdragers) een bevel van een officier van justitie of machtiging van een rechter-commissaris noodzakelijk is. Stelselmatigheid betekende in deze context dat ‘een min of meer compleet beeld is verkregen van bepaalde aspecten van het persoonlijk leven van de gebruiker van de gegevensdrager of het geautomatiseerde werk’ wordt verkregen.  

Bijstelling Smartphone-jurisprudentie

De Hoge Raad doet een krachtige bijstelling van de geformuleerde norm uit de voorgaande Smartphone-arresten. Het ‘stelselmatigheidscriterium’ wordt namelijk losgelaten. In plaats daarvan noemt het bepaalde typen gegevens op een gegevensdrager, waarbij toegang tot die gegevens kunnen leiden tot een ernstige of bijzonder ernstige inbreuk op het recht op privacy en de bescherming van persoonsgegevens van de betrokkene. Daar is sprake van als op voorhand is te voorzien dat door het onderzoek aan de smartphone (of andere elektronische gegevensdrager of geautomatiseerd werk) inzicht wordt verkregen in verkeers- en locatiegegevens, of in andersoortige gegevens (zoals foto’s, de browsergeschiedenis, de inhoud van via die smartphone uitgewisselde communicatie, en gevoelige gegevens). Het sluit daarbij aan op de typen gegevens die ook door het HvJ EU in de Landeck-uitspraak worden genoemd. Als de politie en justitie in zo’n geval onderzoek willen verrichten aan inbeslaggenomen elektronische gegevensdragers en geautomatiseerde werken, dan is voor dat onderzoek – behalve in spoedeisende gevallen – een voorafgaande toetsing door de rechter-commissaris vereist. Daarbij neemt de Hoge Raad in aanmerking dat het openbaar ministerie niet kan worden aangemerkt als een onafhankelijk bestuursorgaan. De verdachte zal in het algemeen van deze gronden op de hoogte komen als de stukken die op het onderzoek betrekking hebben, bij de processtukken worden gevoegd.

Daarbij gelden de volgende procedureregels. De officier van justitie kan een vordering sturen tot het verkrijgen van een machtiging van de rechter-commissaris voor het verrichten van het onderzoek aan de betreffende gegevensdrager. In geval van dringende noodzaak kan de machtiging van de rechter-commissaris mondeling worden gegeven. In dat geval stelt de rechter-commissaris de machtiging binnen drie dagen op schrift. Als de officier van justitie een machtiging van de rechter-commissaris vordert, moet in deze vordering voldoende concreet worden omschreven welk onderzoek aan de gegevensdrager zal worden verricht en hoe dit onderzoek zal worden uitgevoerd. Bij het verlenen van een machtiging voor het gevorderde onderzoek kan de rechter-commissaris zo nodig nadere eisen stellen aan het te verrichten onderzoek.

De Hoge Raad stelt dat onderzoek aan gegevensdragers ook een beperkte inmenging in de grondrechten van de gebruiker kan meebrengen, afhankelijk van de keuzes en de inrichting van de aard van het te verrichten onderzoek. De bevoegdheden van opsporingsambtenaren zoals neergelegd in artikel 94 in samenhang met artikel 95 en 96 Sv en in artikel 141 en 148 lid 1 Sv bieden een toereikende grondslag voor een onderzoek aan voorwerpen – waaronder ook elektronische gegevensdragers en geautomatiseerde werken – als de met dat onderzoek samenhangende inbreuk op de persoonlijke levenssfeer als beperkt kan worden beschouwd. De wet vereist in zo’n geval geen voorafgaande rechterlijke toetsing of tussenkomst van de officier van justitie. De Hoge Raad noemt daarbij twee situaties waarbij daar sprake van kan zijn: 1. onderzoek dat slechts strekt tot het identificeren van de gebruiker; en 2. Het bekijken van een aangetroffen gegevensdrager bij een verdachte, waarbij ‘enkele beperkte waarnemingen’ worden gedaan over ‘het feitelijk gebruik daarvan op dat moment of direct daaraan voorafgaand’. Als nadere toelichting wordt dan genoemd dat het kan gaan om welke contacten de gebruiker van een telefoon kort tevoren heeft gelegd.

De Hoge Raad bevestigd ook dat de rechter-commissaris gehouden is een instructie te geven welk onderzoek moet plaatsvinden en hoe dit onderzoek moet worden uitgevoerd. De rechter-commissaris kan beperkingen aanbrengen bij het te verrichten onderzoek. Het Hof Den Haag gaf meer concrete suggesties mee. Beperkingen kunnen worden aangebracht ten aanzien van het aantal te onderzoeken gegevensdragers, van de te onderzoeken gegevens (zoals afbeeldingen, communicatie, internetgedrag, et cetera), of van de periode waarbinnen de te onderzoeken gegevens zijn gegenereerd of op de betreffende elektronische gegevensdrager zijn terechtgekomen. Ook kan volgens het hof worden gekozen voor fasering van toegestane onderzoekshandelingen, waarbij de rechter-commissaris tussentijds beslist tot uitbreiding of (verdere) beperking van het toegestane onderzoek. De Hoge Raad noemt verder dat door het onderzoek geautomatiseerd uit te voeren met behulp van een technisch hulpmiddel (forensische software) en door schriftelijke vastlegging van de uitkomsten van dat onderzoek, de inrichting en omvang van het onderzoek duidelijk kan worden. Dit kan bijdragen aan het waarborgen dat geen grotere inbreuk wordt gemaakt op de persoonlijke levenssfeer van de gebruiker dan noodzakelijk is.

Nabeschouwing

De Hoge Raad meent zelf dat het Landeck-arrest met zich meebrengt dat het onderzoek aan gegevensdragers op een “enigszins andere manier moet worden genormeerd”. Dat is nogal eufemistisch, omdat de praktijk helemaal anders moet. Veel vaker dan voorheen moet nu een machtiging van een rechter-commissaris worden verkregen bij onderzoek op gegevensdragers, omdat het al snel voorzienbaar is dat een ernstige inbreuk op het privéleven van een persoon kan plaatsvinden. In het recente verleden werd in de lagere rechtspraak bijvoorbeeld nog het kennisnemen van ‘enkele foto’s’ of ‘enige Whatsapp-berichten’ gezien als een ‘beperkte privacy-inbreuk’ (Zie bijvoorbeeld HR 10 juli 2018, ECLI:NL:HR:2018:1121 (foto’s in een fotogalerij op een smartphone), Hof Arnhem-Leeuwarden 14 juli 2017, ECLI:NL:GHARL:2017:6069 (afbeeldingen op een SD-kaart), Hof Arnhem-Leeuwarden 3 november 2023, ECLI:NL:GHARL:2023:9312 (sms en Whatsapp verkeer), en Rb. Rotterdam 17 april 2024, ECLI:NL:RBROT:2024:3887 (openstaand Whatsapp-gesprek)). Vanwege de nieuwe categorieën van de inhoud van communicatie en foto’s, worden deze handelingen nu gezien als een ernstige privacy-inbreuk, waarvoor voortaan toestemming van de rechter-commissaris noodzakelijk is. Bovendien is het onderzoek aan gegevens niet standaard ongeclausuleerd; nu moet worden uitgelegd op welke wijze het onderzoek moet worden uitgevoerd.

De Hoge Raad maakt, in navolging van de conclusie van Advocaat Generaal Harteveld, een wat vreemde vergelijking met de dataretentie-zaak La Quadrature du Net II (zie ook HvJ EU 30 april 2024, C-470/21, ECLI:EU:C:2024:370 (La Quadrature du Net e.a. II), EHRC-Updates.nl, m.nt. J.J. Oerlemans & M. Hagens). Uit deze dataretentie-uitspraak zou namelijk zijn af te leiden dat onderzoek aan gegevensdragers ook een beperkte inmenging in de grondrechten van de gebruiker kan meebrengen, afhankelijk van de keuzes en de inrichting van de aard van het te verrichten onderzoek. Het opvragen van gebruikersgegevens bij een elektronische communicatiedienst laat zich echter lastig vergelijken met onderzoek aan smartphones. In Landeck wordt niet gerept over een beperkte privacy-inbreuk, maar overweegt het HvJ EU wel dat de ernst van de inmenging met het recht op privacy en het recht op bescherming van persoonsgegevens (onder andere) afhangt van ‘de aard en de gevoeligheid van de gegevens’ waartoe de bevoegde politiediensten zich toegang kunnen verschaffen. In het geschetste scenario van een beperkte privacy-inmenging door de Hoge Raad, is het lastig na te gaan of de opsporingsambtenaar zich ook aan het beperkte onderzoek houdt.

De Hoge Raad acht het noodzakelijk dat in de aanvraag van de officier van justitie of de machtiging van de rechter-commissaris voor onderzoek aan de gegevensdrager beschreven staat welk onderzoek moet plaatsvinden, en hoe dit onderzoek moet worden uitgevoerd. Dat neemt niet weg dat er in de praktijk nog steeds sprake kan zijn van een tamelijk breed onderzoek op apparaten, zeker als niet vooraf duidelijk is welke informatie zal worden aangetroffen, terwijl deze gegevens mogelijk wel relevant kunnen zijn voor het opsporingsonderzoek. De suggestie van het Hof Den Haag van gefaseerde onderzoekshandelingen – evenals beperkingen in het aantal te onderzoeken gegevensdragers, de te onderzoeken gegevens, of de periode waarbinnen de te onderzoeken gegevens zijn gegenereerd – zou de evenredigheid van een dergelijk onderzoek kunnen waarborgen.

In de literatuur is vooral de vraag opgeworpen of het arrest ertoe leidt dat bij het maken van een kopie (een ‘image’) van een gegevensdrager, zoals een smartphone, een machtiging van een rechter-commissaris is vereist. Ik sluit mij aan bij Taylor Parkins-Ozephius & Van Toor dat het maken van een image doorgaans een onderzoekshandeling is waarvoor een machtiging van een rechter-commissaris is vereist, omdat op voorhand redelijk is te voorzien dat een ernstige privacy-inbreuk zal plaatsvinden vanwege de verkeers- en locatiegegevens en gevoelige gegevens die zich op deze apparaten bevinden. In het bevel of in de machtiging moet vervolgens worden gemotiveerd op welke wijze het onderzoek zal plaatsvinden en waarom dat proportioneel is.

Aanpassen van wetgeving

Op 1 april 2025 heeft de Tweede Kamer ingestemd met boek 2 van het nieuwe Wetboek van Strafvordering over het opsporingsonderzoek. Artikel 2.7.38 van dit nieuwe Wetboek van Strafvordering bevat echter nog de driedeling n.a.v. de oude Smartphone-arresten. Deze driedeling is nu door de Hoge Raad vervangen door de tweedeling (de beperkte en ernstige privacy-inbreuk), met veel meer concrete categorieën van persoonsgegevens i.p.v. het criterium van ‘stelselmatigheid’ om te bepalen dat sprake is van een ernstige privacy-inbreuk. Naar aanleiding van het onderhavige arrest zal dit artikel daarom moeten worden aangepast.

Daarnaast is het belangrijk na te gaan welke consequenties het arrest moet hebben voor andere bevoegdheden (en de voorgestelde regelingen in het nieuwe Wetboek van Strafvordering) met betrekking tot het onderzoek op gegevensdragers. In het bijzonder denk ik aan de bevoegdheid tot het doorzoeken van een plaats ter vastlegging van gegevens op deze plaats die op een gegevensdrager zijn opgeslagen of vastgelegd (art. 125i Sv) en aan de netwerkzoeking in art. 125j Sv. Het ligt voor de hand hierbij hetzelfde criterium aan te leggen voor het bepalen van een ernstige privacy-inbreuk en dezelfde procedurele waarborg aan te leggen van voorafgaande toestemming van een onafhankelijke autoriteit. Zoals ik eerder in mijn annotatie met Anna Berlee bij HR 5 april 2022, ECLI:NL:HR:2022:475, Computerrecht 2022/186 heb aangegeven zou de wetgever daarbij ook een nieuwe autoriteit kunnen overwegen, in plaats van deze voorafgaande machtiging bij de rechter-commissaris te beleggen. In de tussentijd moet de praktijk geïnstrueerd worden over deze nieuwe normering voor onderzoek aan gegevensdragers. Vermoedelijk levert het een stevige verzwaring van het takenpakket van de rechter-commissaris, gezien het feit dat smartphones en andere gegevensdragers een dankbare bron aan bewijs in strafzaken lijken te zijn.

Cybercrime jurisprudentieoverzicht maart 2025

Bron: afbeelding gegenereerd met Dall-E (prompt: A realistic digital illustration depicting bank helpdesk fraud and crypto scams via social media influencers)

Fraude door middel van crypto-investeringen

De cybercrimekamer van de rechtbank Zeeland-West-Brabant heeft op 30 januari 2025 vijf mannen veroordeeld voor onder andere verschillende vormen van online oplichting, computervredebreuk en witwassen. De rechtbank legde celstraffen op variërend van 8 tot 36 maanden. Daarnaast moeten de mannen gezamenlijk meer dan 600.000 euro aan schadevergoedingen betalen. Bovendien is hen een betalingsverplichting van ruim driehonderdduizend euro aan de Staat opgelegd, als ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel. Zie ook het persbericht, Celstraffen en schadevergoedingen voor cybercriminaliteit.

In een uitspraak van 30 januari 2025 (ECLI:NL:RBZWB:2025:499) veroordeelde de rechtbank Zeeland-West-Brabant bijvoorbeeld één van de verdachten voor oplichting door middel van crypto-investeringen. De werkwijze van de verdachten was als volgt.

De slachtoffers werden gebeld door iemand die zich voordeed als een bankmedewerker en hen wees op een verdachte transactie of een ander probleem met hun rekening. In meerdere gevallen werden de slachtoffers overtuigd om geldbedragen van hun spaarrekening over te boeken naar hun lopende rekening, waarna deze bedragen werden doorgestort naar een zogenaamde “kluisrekening” of “depositorekening”. In werkelijkheid betrof dit een rekening op naam van een katvanger (‘money mule’).

Deze money mules kwamen via een promotiefilmpje van een ‘influencer’ op Snapchat in contact met verschillende Snapchataccounts. In deze zaak was de verdachte verantwoordelijk voor deze accounts. In het promotiefilmpje werd geïnteresseerden gevraagd hun bankrekening beschikbaar te stellen. Wie hierop inging, kwam in gesprek met de gebruiker van de betreffende Snapchataccounts. De potentiële money mule kreeg vervolgens een ‘pitch’ te zien waarin werd beloofd dat hij of zij 25 tot 40% zou ontvangen van het bedrag dat naar zijn of haar rekening werd overgemaakt. In werkelijkheid kregen velen helemaal niets en verloren zij zelfs hun eigen spaargeld. Vervolgens kreeg een loopjongen of ‘pinner’ de beschikking over de pinpas en inloggegevens van de money mule. In korte tijd werden grote geldbedragen gepind en goederen aangeschaft.

De verdachte is veroordeeld voor het witwassen van ruim € 500.000. De rechtbank past daarbij het volwassenstrafrecht toe op de verdachte. Zowel de Raad voor de Kinderbescherming als de jeugdreclassering adviseerden toepassing van het sanctierecht voor volwassenen. De rechtbank acht bewezen dat de verdachte gedurende langere tijd een groot aantal strafbare feiten heeft gepleegd. Daarnaast heeft hij, direct na een eerdere veroordeling door de rechtbank Den Haag, opnieuw soortgelijke delicten begaan. Volgens de rechtbank wijst dit op een “pro-criminele levenshouding”. De verdachte lijkt bovendien niet open te staan voor pedagogische beïnvloeding en is al eerder veroordeeld voor soortgelijke feiten. De verdachte wordt daarop veroordeeld tot een gevangenisstraf van drie jaar en moet verschillende schadevergoedingen betalen.

Principiële overwegingen n.a.v. het arrest Landeck

Op 22 januari 2025 veroordeelde het Hof Den Haag (ECLI:NL:GHDHA:2025:66) een verdachte voor het aanschaffen van ongeveer 1.885 zogeheten ‘bots’ op Genesis Market, voor diefstal en voor het voorhanden hebben van gegevens die bestemd waren voor het plegen van strafbare feiten. Zie dit blogbericht over de veroordelingen naar aanleiding van operatie ‘CookieMonster’ en de ontmanteling van Genesis Market.

De principiële overwegingen van het gerechtshof over het onderzoek van een smartphone zonder toestemming van de rechter-commissaris zijn met name interessant, mede in het licht van het Landeck-arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ EU) (ECLI:EU:C:2024:830). De verdediging voerde aan dat de smartphone (een iPhone XS) van de verdachte in beslag was genomen en volledig (geautomatiseerd) werd uitgelezen.

Het hof stelt met de verdediging vast dat inderdaad sprake was van een uitvoerig en intensief onderzoek van de telefoon. Dit onderzoek omvatte onder meer:

  • Het bekijken van foto’s, waaruit onder andere informatie over het gezinsleven van de verdachte naar voren kwam.
  • Het lezen van notities van de verdachte, waaronder informatie over zijn ernstig zieke moeder.
  • Het in kaart brengen van e-mailadressen en het koppelen van telefoonnummers aan andere informatie.
  • Het bekijken van chatgesprekken.
  • Het vinden van een boardingpass met reisgegevens.
  • Het analyseren van de internetgeschiedenis.
  • Het bekijken en integraal opnemen in het dossier van een notitie met de titel ‘my life’, waarin privacygevoelige informatie stond over het gezinsleven en medische gegevens van de verdachte.

Hierdoor konden zeer nauwkeurige conclusies over het privéleven van de verdachte worden getrokken, wat volgens het hof neerkomt op een zeer ernstige inmenging in zijn fundamentele rechten. Het hof stelt tevens met de verdediging vast dat voor dit onderzoek geen machtiging is aangevraagd bij de rechter-commissaris; in het dossier wordt slechts vermeld dat het onderzoek plaatsvond ‘met toestemming van de officier van justitie’.

Het hof stelt voorop dat uit de zogeheten Smartphone-arresten (HR 4 april 2017, ECLI:NL:HR:2017:584, ECLI:NL:HR:2017:588 en ECLI:NL:HR:2017:592) volgt dat voor het verrichten van onderzoek aan gegevens van een in beslag genomen geautomatiseerd werk of digitale gegevensdrager een getrapte bevoegdheidstoedeling geldt. Dit betekent dat:

  • Een opsporingsambtenaar onderzoek mag verrichten indien op voorhand te voorzien is dat de inbreuk op de persoonlijke levenssfeer beperkt zal zijn.
  • De officier van justitie (door of namens deze) onderzoek mag verrichten indien op voorhand te voorzien is dat sprake zal zijn van een meer dan beperkte inbreuk.
  • De rechter-commissaris (door of namens deze) toestemming moet geven indien op voorhand te voorzien is dat de inbreuk zeer ingrijpend zal zijn.

Waar het hof eerder (in het arrest van 20 november 2023, ECLI:NL:GHDHA:2023:2538) nog overwoog dat dit beoordelingskader in voldoende mate tegemoetkwam aan de door het HvJ EU verlangde waarborgen bij onderzoek aan gegevens, moet, mede in het licht van hetgeen door de verdediging is aangevoerd, de vraag worden beantwoord of dat na het arrest van het HvJ EU in de zaak CG/Bezirkshauptmannschaft Landeck (HvJ EU 4 oktober 2024, C-548/21, ECLI:EU:C:2024:830) nog steeds het geval is.

Kort gezegd, luidt het antwoord dat in dit geval toestemming van de rechter-commissaris noodzakelijk was voor het onderzoek aan de telefoon. Omdat die toestemming ontbrak, is sprake van een vormverzuim in het voorbereidend onderzoek in de zin van artikel 359a Sv.

Bij de beoordeling of aan deze schending een rechtsgevolg moet worden verbonden, moet het hof overwegen of: (a) de verdachte daadwerkelijk nadeel van de schending had ondervonden, (b) dit nadeel was veroorzaakt door het verzuim, (c) het nadeel geschikt was voor compensatie door middel van strafvermindering, en (d) strafvermindering, in het licht van het belang van het geschonden voorschrift en de ernst van het verzuim, gerechtvaardigd was.

Het hof concludeerde dat als de rechter-commissaris om toestemming was gevraagd, hij deze zonder nadere beperkingen had kunnen verlenen. De verdachte was door het vormverzuim dus niet in een nadeliger positie geraakt. Daarom oordeelde het hof dat bewijsuitsluiting, noch strafvermindering, een gerechtvaardigd rechtsgevolg is. Daarom volstaat het hof met de constatering van het vormverzuim.

Rol van Nederlandse opsporingsinstanties in het Exclu-onderzoek

In een tussentijdse beslissing in hoger beroep (ECLI:NL:GHDHA:2025:274) van 21 januari 2025 verduidelijkt het gerechtshof Den Haag de rol van de Nederlandse opsporingsinstanties in het Exclu-onderzoek. Daarnaast bevat de uitspraak interessante overwegingen over het interstatelijk vertrouwensbeginsel.

Het hof overweegt ten aanzien van het interstatelijk vertrouwensbeginsel het volgende. Beslissingen van rechters van de aangezochte autoriteit (Duitsland) hebben betrekking op de rechtmatigheid van de Duitse tenuitvoerlegging van het door Nederland uitgevaardigde Europees Onderzoeksbevel (hierna: EOB). De Nederlandse strafrechter komt daarover in beginsel geen oordeel toe (HR 13 juni 2023, ECLI:NL:HR:2023:913, r.o. 6.16.3). Van belang is ook dat volgens de Hoge Raad de enkele omstandigheid dat Nederlandse opsporingsambtenaren aanwezig mochten zijn bij de uitvoering van een onderzoekshandeling door een buitenlandse autoriteit, of dat zij technische assistentie verleenden, niet betekent dat de betreffende onderzoekshandelingen onder de verantwoordelijkheid van de Nederlandse opsporingsautoriteiten hebben plaatsgevonden (HR 13 juni 2023, ECLI:NL:HR:2023:913, r.o. 6.18). Evenmin kan uit het feit dat vanuit Nederland onderzoekshandelingen met grensoverschrijdende invloed zijn verricht (zoals het binnendringen in een zich in het buitenland bevindend geautomatiseerd werk), worden afgeleid dat deze handelingen onder Nederlandse verantwoordelijkheid vielen (HR 13 februari 2024, ECLI:NL:HR:2024:192).

De verdediging heeft betoogd dat Nederland verantwoordelijk is voor de in de onderzoeken 26Samber en 26Lytham verrichte onderzoekshandelingen. Volgens de raadsman heeft Nederland niet slechts EOB’s uitgevaardigd, maar ook zelfstandig onderzoekshandelingen in Duitsland uitgevoerd.

Het hof overweegt hierover dat uit de bewoordingen van het EOB, inzake de machtiging ex artikel 126uba Sv van de rechter-commissaris van 26 augustus 2022, volgt dat aan de Duitse autoriteiten is verzocht om Nederlandse opsporingsambtenaren toestemming te verlenen om vanaf Nederlands grondgebied binnen te dringen in een zich in Duitsland bevindende Exclu-berichtenserver. Tevens is verzocht om technische bijstand te mogen verlenen bij de plaatsing en monitoring van het interceptiemiddel. Daarnaast staat in het EOB vermeld dat de ontsleuteling van de Exclu-berichten in Nederland zal plaatsvinden. Het hof constateert op basis van het dossier dat de Nederlandse politie (team DIGIT) de in het Exclu-communicatieprotocol toegepaste versleuteling heeft geanalyseerd en ongedaan heeft gemaakt. Zoals door de advocaat-generaal ter terechtzitting is bevestigd, had Nederland een ‘leidende rol’ over dit onderdeel van de Exclu-operatie. Daaruit blijkt van een vergaande vorm van technische bijstand door Nederland met betrekking tot de voor de ontsleuteling van de Exclu-berichten benodigde onderzoekshandelingen.

De advocaat-generaal heeft uitdrukkelijk erkend dat Nederlandse opsporingsambtenaren in het Exclu-onderzoek zelfstandig opsporingshandelingen hebben verricht. Hij heeft hun rol zelfs als ‘leidend’ bestempeld. Het dossier bevat een grote hoeveelheid stukken, waaronder vorderingen tot machtiging ex artikel 126uba Sv, beslissingen van de rechter-commissaris, bevelen van de officier van justitie, EOB’s en processen-verbaal van politie, waarin gedetailleerd wordt omschreven welke onderzoekshandelingen zijn verricht. Het gerechtshof overweegt daarop dat de onderzoekshandelingen onder de verantwoordelijkheid van de Duitse autoriteiten hebben plaatsgevonden. Het hof acht het vertrouwensbeginsel ook in deze omstandigheden onverkort van toepassing.

De verdediging heeft verzocht om specificering van het onderzoek dat de Nederlandse autoriteiten op Duits grondgebied hebben uitgevoerd. Het hof is van oordeel dat uit het algemeen proces-verbaal 26Lytham voldoende duidelijk blijkt welke onderzoekshandelingen zijn verricht. Tegen deze achtergrond acht het hof het verzoek van de verdediging onvoldoende specifiek en wijst het af. Wel wordt het verzoek tot verstrekking van alle EOB’s in het kader van dit onderzoek toegewezen. Bijna alle andere verzoeken worden verder afgewezen, met uitzondering van een proces-verbaal van het Team High Tech Crime en een observatieverslag. Na de verstrekking van deze stukken zal de strafzaak verder gaan.

Medeplegen van cybercriminaliteit door hosting provider

Op 21 februari 2025 heeft de rechtbank Rotterdam een verdachte veroordeeld (ECLI:NL:RBROT:2025:2488) voor medeplichtigheid en medeplegen van computervredebreuk via een hostingprovider. Volgens de rechtbank heeft de verdachte met zijn dienstverlening een Mirai-botnetinfrastructuur gefaciliteerd, waarmee cybercriminelen onder meer DDoS-aanvallen konden uitvoeren. Daarnaast zijn via de servers van de verdachte ten minste drie geautomatiseerde werken wederrechtelijk binnengedrongen, al zijn er aanwijzingen dat dit in werkelijkheid op grotere schaal heeft plaatsgevonden.

Ten tijde van de ten laste gelegde feiten was de verdachte, samen met zijn medeverdachte, aandeelhouder en bestuurder van een hostingbedrijf. De servers van [medeverdachte rechtspersoon] bevonden zich in een datacentrum in Amsterdam en werden verhuurd aan klanten. Op 1 en 18 april 2019 ontving de politie van het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) meldingen dat de hostingprovider mogelijk via het aan hen toebehorende IP-block een Mirai-afgeleide DDoS-botnetinfrastructuur faciliteerde, en dat er vanaf dit IP-block meer dan 30.000 DDoS-aanvallen waren uitgevoerd. Het Mirai-computervirus infecteert computers en maakt deze onderdeel van een botnet.

De rechtbank stelt vast dat de hostingprovider sinds 31 januari 2018 verantwoordelijk was voor dit IP-block (bestaande uit 256 IP-adressen). Uit onderzoek blijkt dat tussen 5 juni 2018 en 25 juli 2019 bij URLHaus (een organisatie die abusemeldingen verzamelt en openbaar maakt) 3.772 meldingen over dit IP-block zijn ingediend. Van de 2.740 malware-samples die konden worden veiliggesteld, zijn 2.372 geclassificeerd als Mirai. Verder blijkt dat 61 van de 256 IP-adressen in het IP-block in de periode van 10 februari 2018 tot 11 september 2019 Mirai-gerelateerd waren. The Spamhaus Project (een organisatie vergelijkbaar met URLHaus) classificeerde het IP-block als malafide. Bovendien zijn vanaf verschillende IP-adressen binnen het IP-block Mirai-aanvallen en een ransomware-aanval uitgevoerd, waarbij wederrechtelijk is binnengedrongen in geautomatiseerde werken. Gelet hierop stelt de rechtbank vast dat via de door [medeverdachte rechtspersoon] ter beschikking gestelde servers en IP-adressen een Mirai-botnet is gehost (feit 2) en computervredebreuk is gepleegd (feit 1).

Vervolgens beoordeelt de rechtbank of de verdachte en zijn medeverdachten medeplichtig waren aan deze strafbare feiten. Voor medeplichtigheid moet niet alleen worden bewezen dat de verdachten opzet hadden op het ter beschikking stellen van de desbetreffende servers en IP-adressen, maar ook dat hun opzet (al dan niet in voorwaardelijke zin) gericht was op de door de daders gepleegde gronddelicten: het hacken en het hosten/verspreiden van het Mirai-botnet.

Op basis van de bewijsmiddelen stelt de rechtbank vast dat de verdachten op de hoogte waren van de geldende gedragscode, maar zich hier niet aan hebben gehouden. Uit verklaringen blijkt dat zij wisten dat misbruik werd gemaakt van hun servers. Zo ontving een NAS-server tussen 18 maart en 1 oktober 2019 in totaal 8.012 e-mails, waarvan 138 betrekking hadden op ‘Mirai’ en gerelateerd waren aan het IP-block. Dagelijks kwamen meldingen over Mirai binnen. De rechtbank oordeelt dat de verdachten onvoldoende actie hebben ondernomen om dit misbruik te bestrijden.

Daarnaast blijkt uit onderzoek naar de klanten van [medeverdachte rechtspersoon] dat zij diensten konden afnemen zonder authentieke contactgegevens te verstrekken. Klanten gebruikten bijvoorbeeld e-mailadressen die te relateren zijn aan cybercriminaliteit, betaalden anoniem via bitcoins en gaven niet-bestaande adressen op, zoals ‘420 Hacktown’. Ook blijkt uit de communicatie tussen de verdachten en hun klanten dat malafide klanten bewust werden toegelaten. Zo geven reacties op klanttickets aan dat [medeverdachte rechtspersoon] ‘DDoS’ en ‘spoofing’ toestaat zolang dit geen problemen oplevert, en dat ‘botnets’ en ‘bins’ toegestaan zijn mits ze verborgen blijven. In sommige gevallen werd klanten zelfs uitgelegd hoe ‘malware binaries’ het beste konden worden verborgen. Toen een pseudokoper van de politie op 12 september 2019 vroeg of er gecontroleerd werd op abuse-rapporten, luidde het antwoord dat dit niet gebeurde.

Gelet op deze omstandigheden concludeert de rechtbank dat de verdachten bewust de aanmerkelijke kans hebben aanvaard dat hun servers en IP-adressen gebruikt zouden worden voor het verspreiden van een Mirai-botnet en voor computervredebreuk. De rechtbank acht de verdachte in deze zaak schuldig aan medeplegen en medeplichtigheid aan computervredebreuk door het beschikbaar stellen van de daarvoor benodigde middelen.

De verdachte in de onderhavige had een kleinere rol dan zijn medeverdachte. Hoewel een gevangenisstraf passend wordt geacht, houdt de rechtbank rekening met persoonlijke omstandigheden en het tijdsverloop. Daarom wordt een voorwaardelijke gevangenisstraf van vier maanden opgelegd, een taakstraf van 180 uur, met een proeftijd van twee jaar. De medeverdachte, die binnen het bedrijf verantwoordelijk was voor sales en klantencontacten en volgens de rechtbank een grotere rol speelde, krijgt een taakstraf van 240 uur en een voorwaardelijke gevangenisstraf van zes maanden opgelegd (zie ECLI:NL:RBROT:2025:2492).