Operation SpecTor was een internationale operatie tegen verkopers en kopers van drugs op het darkweb, voortgekomen uit de eerdere inbeslagname van de criminele infrastructuur van Monopoly Market in december 2021. Monopoly Market was een illegale darkweb-marktplaats met een strenge “invite only”-beleid waarop volgens de Nederlandse politie uitsluitend drugs werden verhandeld. [politie.nl]

De operatie werd in mei 2023 publiek gemaakt en leidde wereldwijd tot 288 arrestaties, waaronder 10 in Nederland. Daarmee is SpecTor voor het Nederlandse overzicht duidelijk relevant. [europol.europa.eu],

Opsporing en aanpak

Duitse autoriteiten namen de infrastructuur van Monopoly Market in december 2021 in beslag. Op basis van het bewijsmateriaal dat hieruit voortkwam, heeft het Europese Cybercrime Centrum van Europol (EC3) informatiepakketten samengesteld. Die pakketten vormden de basis voor honderden nationale onderzoeken naar personen achter darkweb-accounts. [politie.nl], [europol.europa.eu]

Operation SpecTor werd gecoördineerd door Europol en bestond uit afzonderlijke, maar elkaar aanvullende acties in negen landen: Oostenrijk, Frankrijk, Duitsland, Nederland, Polen, Brazilië, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Zwitserland.

Het Team Cyber Enabled Crime van de Dienst Landelijke Recherche maakte namens de Nederlandse politie deel uit van de Operational Coordination Group van Europol die Operatie SpecTor initieerde. [politie.nl]

Arrestaties en strafzaken en jurisprudentie

Operation SpecTor leidde wereldwijd tot 288 arrestaties. Volgens Europol vonden de arrestaties plaats in de Verenigde Staten (153), het Verenigd Koninkrijk (55), Duitsland (52), Nederland (10), Oostenrijk (9), Frankrijk (5), Zwitserland (2), Polen (1) en Brazilië (1). [europol.europa.eu]

Het Amerikaanse Department of Justice presenteerde SpecTor als de grootste JCODE-operatie tot dan toe, met het hoogste aantal arrestaties binnen een gecoördineerde internationale actie tegen darkweb-drugshandel. Volgens het DOJ bouwde SpecTor voort op eerdere marktplaats-takedowns waarbij infrastructuur werd veiliggesteld en onderzoeksleads ontstonden. justice.gov

Een opvallend vervolg is dat de vermoedelijke beheerder van Monopoly Market, een man met Kroatische en Servische nationaliteit, in november 2022 in Wenen werd aangehouden en in juni 2023 aan de Verenigde Staten werd uitgeleverd. Europol voegde deze informatie later toe aan het oorspronkelijke persbericht over SpecTor. [europol.europa.eu]

Verstoring

Wereldwijd werd meer dan €50,8 miljoen aan contant geld en virtuele valuta in beslag genomen. Daarnaast namen opsporingsdiensten ongeveer 850 kilogram drugs en 117 vuurwapens in beslag. [europol.europa.eu], [justice.gov]

De inbeslaggenomen drugs bestonden volgens Europol onder meer uit ruim 258 kilogram amfetamine, 43 kilogram cocaïne, 43 kilogram MDMA en meer dan 10 kilogram LSD en ecstasypillen. Het DOJ noemt daarnaast 64 kilogram fentanyl of met fentanyl vermengde verdovende middelen, wat de Amerikaanse nadruk op opioïdenhandel verklaart. [europol.europa.eu], [justice.gov]

De Nederlandse politie benadrukte dat SpecTor niet alleen draaide om aanhoudingen, maar ook om het afgeven van een signaal: criminaliteit op het darkweb verandert voortdurend, maar anonimiteit is niet gegarandeerd. Volgens de politie hielp internationale samenwerking om belangrijke Nederlandse verkopers te identificeren en aan te houden. [politie.nl]

Eén concrete voorbeeld vormt ECLI:NL:RBNHO:2017:1939 (nog voor deze operatie plaatsvond). In dit onderzoek, genaamd Lancashire, werd cruciale informatie van Europol gebruikt om de verdachte te identificeren. De zogenoemde ‘intelligence packages’ onthulden dat zijn accounts direct gekoppeld konden worden aan vendor-accounts op marktplaatsen zoals Silk Road (1 en 2.0), Agora en Evolution. Uit onderschepte ‘Private Messages’ bleek dat de verdachte zich niet richtte op incidentele kopers, maar specifiek op het bevoorraden van resellers, waardoor hij tot het hogere segment van de internationale drugshandel behoorde.

De Rechtbank Noord-Holland heeft op 10 maart 2017 een verdachte veroordeeld ECLI:NL:RBNHO:2017:1939 voor grootschalige, grensoverschrijdende handel in harddrugs via het darkweb. De verdachte maakte gebruik van het TOR-netwerk en versleutelde PGP-communicatie om zijn identiteit te verhullen. De drugs werden wereldwijd via de post verzonden naar landen zoals de Verenigde Staten en Australië, waarbij de opbrengsten werden witgewassen via een omvangrijke hoeveelheid bitcoins met een waarde van ruim 1,5 miljoen euro. De rechtbank achtte het medeplegen van de handel in en export van harddrugs (voornamelijk XTC en LSD) en het maken van een gewoonte van witwassen bewezen. Vanwege de professionele opzet en de grote omvang van de handel werd de verdachte veroordeeld tot een gevangenisstraf van 6 jaar.