Hoofdstukken uit ‘Strafrecht en ICT’ in open access beschikbaar

In januari 2019 verscheen het boek ‘Strafrecht en ICT’ van Bert-Jaap Koops en mij. Het boek betreft een studieboek en naslagwerk. We hebben goede reacties uit de praktijk gekregen.

Nu de embargoperiode van Sdu voorbij is, mag ik de belangrijkste hoofdstukken online zetten. Hieronder staan de links met een indicatie van de inhoud.

Materieel strafrecht en ICT
Het hoofdstuk biedt een overzicht van de strafbepalingen, wetsgeschiedenis en jurisprudentie over computercriminaliteit. Het hoofdstuk heeft de volgende inhoud:

  • Computervredebreuk en wederrechtelijk overnemen van gegevens
  • Afluisteren, aftappen en opnemen van communicatie
  • Verstoring van computergegevens
  • Verstoring van computersystemen
  • Misbruik van technische hulpmiddelen
  • Klassieke vermogensdelicten
  • Valsheid in geschrifte
  • Oplichting
  • Computergerelateerde zedenmisdrijven
  • Uitingsdelicten
  • Auteursrechtschendingen
  • Blik op de toekomst

Formeel strafrecht en ICT
Dit hoofdstuk behandeld alle relevante opsporingsbevoegdheden die worden in gezet in opsporingsonderzoeken naar cybercrime. Dit is de inhoudsindicatie:

  • Het opsporingsonderzoek
  • Doorzoeking, inbeslagname en onderzoek van gegevens in computers
  • Het vorderen van gegevens
  • De telecommunicatietap
  • Direct afluisteren
  • Stelselmatige observatie en locatiebepaling
  • Hacken als opsporingsbevoegdheid
  • Vergaren van publiekelijk toegankelijke online gegevens
  • Online undercover opsporingsmethoden
  • Digitaal bewijs
  • Blik op de toekomst

Grensoverschrijdende digitale opsporing

Dit hoofdstuk gaat over jurisdictie, het Cybercrimeverdrag, andere belangrijke verdragen en de grensoverschrijdende toepassing van opsporingsbevoegdheden. De inhoud is als volgt:

  • Jurisdictie en rechtshulp
  • Het Cybercrimeverdrag en internationale samenwerking in digitale opsporing
  • Grensoverschrijdende toepassing van bevoegdheden  
  • U.S. Cloud Act
  • Tweede Protocol bij het Cybercrimeverdrag (concept
  • EU-voorstellen voor digitale bewijsgaring

Publicatie tapstatistieken

Publicatie tapstatistieken AIVD en MIVD

Op 13 maart 2018 hebben de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Defensie via een Kamerbrief de tapstatistieken van de AIVD en MIVD geopenbaard. De cijfers gaan over de inzet van de bevoegdheid in art. 25 Wiv 2002. Het gaat daarbij niet alleen over het plaatsen van een telefoontap en internettap, maar ook over het plaatsen van een microfoons bij een target.

De statistieken zijn daarmee anders samengesteld dan de statistieken over de inzet van de telecommunicatietap door politie en justitie (in 2016 nog bijna 25.000). Daar gaan de cijfers namelijk over de inzet van de telefoon- en/of internettap per uniek nummer.

JaartalAantal AIVDAantal MIVD
20025590
20036910
200477519
200599021
20061.32421
20071.25230
20081.24639
20091.29877
20101.40555
20111.81470
20122.06064
20132.23085
20142.40465
20152.544138
20163.095382
20173.20534

De tapstatistieken zijn geopenbaard na ene jarenlange een procedure van Bits of Freedom. De Raad van State oordeelde in december dat de minister geheimhouding van de tapstatistieken beter moest onderbouwen (Raad van State 20 december 2017, ECLI:NL:RVS:2017:3508). Al eerder vond de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) de statistieken niet staatsgeheim.

Uit de cijfers komt een duidelijke stijging van de inzet van de bijzondere bevoegdheid van art. 25 Wiv 2002 naar voren. In de brief wordt dit verklaard door het veranderende dreigingslandschap, onder andere op het gebied van terrorisme en cybersecurity.