Meer duidelijkheid over Ironchat-operatie

Op 6 november 2018 maakte het Openbaar Ministerie bekend dat de politie Oost-Nederland en het Openbaar Ministerie (OM) er in 2017 waren geslaagd de versleutelde chatapplicatie ‘Ironchat’ te ontsleutelen. In het persbericht is de lezen:

“Dankzij deze operatie hebben politie en Openbaar Ministerie een goede informatiepositie gekregen. Er zijn ruim 258.000 chatberichten meegelezen en dat levert veel informatie op. Deze informatie kan leiden tot beslissende doorbraken in lopende onderzoeken. Ook kunnen de gegevens worden gebruikt om nieuwe strafrechtelijke onderzoeken op te starten. Op deze manier is er bewijs in lopende onderzoeken verkregen en kunnen nieuwe criminele activiteiten gestopt worden.”

Ironchat betrof een applicatie die stond op zogenoemde ‘cryptotelefoons’ of ‘PGP-telefoons’, waarbij PGP staat voor de versleutelingstechniek ‘Pretty Good Privacy’.

Rechtspraak

In 2020 is er enige rechtspraak op rechtspraak.nl gepubliceerd waar het verloop van de Ironchat-operatie wordt toegelicht (zie ECLI:NL:RBOVE:2020:1563, ECLI:NL:RBOVE:2020:1587, ECLI:NL:RBOVE:2020:1558, ECLI:NL:RBOVE:2020:1592). De rechtbank Overijssel heeft op 23 april 2020 in die uitspraken zes verdachten veroordeeld voor ernstige misdrijven, waarbij gebruik is gemaakt van de chatberichten. Na onderzoek van de gegevens die zijn veilig gesteld in de Ironchat-operatie kwamen er een aantal mensen naar voren kwam die ‘via bepaalde Ironchataccounts met elkaar chatte over – kort gezegd – de bereiding en het voorhanden hebben van, de handel in en de export van harddrugs. Daarnaast werd gechat over het voorbereiden van een aanslag op personen en panden (mogelijk) gelieerd aan een voormalige motorclub. Vervolgens is in het TGO (Team Grootschalige Opsporing) onderzoek naar deze strafbare feiten verricht’.

Voor de bewijsvoering komt het in belangrijke mate aan op de inhoud van de ter beschikking gekomen chatberichten. Er werd gebruik gemaakt van telefoons van met name het merk ‘Wileyfox’ en laptops waarop de applicatie Ironchat was geïnstalleerd.

Onderzoek richting leverancier en applicatie Ironchat

In de uitspraken is te lezen dat het opsporingsonderzoek ‘Orwell’ zich concentreerde zich op de verdenking tegen het bedrijf dat leverancier van de cryptotelefoons genoemd en een chatapplicatie met de naam Ironchat. De server waarvan gebruik werd gemaakt stond in het Verenigd Koninkrijk, bij een (geanonimiseerd) bedrijf. In het onderzoek Orwell verkreeg het OM met een Europees Opsporingsbevel (EOB) van de Britse autoriteiten een kopie van de inhoud van die server, een zogenoemde ‘image’. De Nederlandse politie onderzocht de inhoud daarvan.

De Engelse autoriteiten besloten daarnaast een eigen onderzoek te starten naar de communicatie die werd gevoerd over de zich in hun land bevindende server. De rechtbank overweegt dat zij ‘naar eigen recht, op basis van eigen bevoegdheden en met medeweten van een ander bedrijf’ (JJO: de hosting provider neem ik aan?), ‘de chatberichten onderschept, ontsleuteld en vervolgens die chatberichten heeft doorgeleid naar de Nederlandse autoriteiten’. De Britse autoriteiten hebben toestemming gegeven voor het gebruik daarvan in opsporingsonderzoeken in Nederland. Die chatberichten maken deel uit van het dossier in een ander opsporingsonderzoek (‘Metaal’ genoemd).

De rechtbank overweegt dat ‘voldoende duidelijk is op welke wijze de inhoud van de chatgesprekken is verkregen. Er is niet gebleken van enig vormverzuim. Het verweer wordt verworpen. De officier van justitie is ontvankelijk in de vervolging’.

Nederlands onderzoek naar crimineel verband dat gebruik maakte van de telefoons

De verdachten in de genoemde zaken worden veroordeeld, mede op basis van het bewijs dat is verzameld binnen het opsporingsonderzoek ‘Goliath’. In dat onderzoek richtte de politie en het Openbaar Ministerie zich ‘op het georganiseerde verband dat gebruik maakte van de diensten van het Nederlandse bedrijf dat PGP-telefoons leverde, waarbij allereerst het identificeren van onbekende (NN) personen die Ironchat gebruikten van belang werd geacht’.

Een gedachte over “Meer duidelijkheid over Ironchat-operatie

Reacties zijn gesloten.