Op 3 december 2024 hebben de Nederlandse en Franse autoriteiten de cryptocommunicatiedienst ‘MATRIX’ ontmanteld. Deze dienst wordt door de politie gezien als de als de opvolger van voorgangers als ANOM, Sky ECC en EncroChat.

 Geheel in de stijl van ‘The Matrix’ werden gebruikers van de dienst via de website ‘https://www.operation-passionflower.com’ geïnformeerd over de take down.

Werking Matrix

De cryptocommunicatiedienst bood een heel ecosysteem aan applicaties aan, waaronder de mogelijkheid om te (video)bellen, transacties bij te houden en geanonimiseerd te internetten. De dienst werd onder diverse namen aangeboden, waaronder ‘Mactrix’, ‘Totalsec’, ‘X-quantum’ en ‘Q-safe’.

De dienst in een app aangeboden op met name Google Pixel telefoons. Een toestel met abonnement van zes maanden kostte tussen de 1300 en 1600 euro. Nieuwe gebruikers konden alleen een toestel krijgen als ze werden uitgenodigd.

Bron: Afbeelding uit het persbericht op Politie.nl, ‘Opnieuw versleutelde communicatiedienst criminelen ontmanteld’, 3 december 2024.

Het tijdschrift Panorama bericht dat Matrix in Nederland vooral berucht werd door de rol die de cryptocommunicatiedienst had bij de aanslag op Peter R. de Vries. Kort na de aanslagen werden de twee uitvoerders opgepakt, in bezit van een speciale telefoon waarmee zij via Matrix communiceerden. Dit is een uitspraak waar naar de moord op Peter R. de Vries waarbij ook naar een Matrix-telefoon gerefereerd wordt: Rb. Amsterdam 12 juni 2024, ECLI:NL:RBAMS:2024:3272. Ook kwam de app volgend de website voor in de vermeende plannen van Ridouan Taghi om uit de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) te ontsnappen. Dankzij tijdig ingrijpen wisten autoriteiten deze gewelddadige plannen te verijdelen.

Operation Passion Flower

De politie meldt dat zij ruim 2,3 miljoen berichten wisten te onderscheppen en (volgens Panorama drie maanden lang) mee te lezen. Deze gegevens kunnen vervolgens worden gebruikt in opsporingsonderzoeken in andere landen. Europol en Eurojust ondersteunden de internationale operatie. De politie werkte drie jaar lang samen met andere politieorganisaties.

In juni 2024 werd bij Europol een operationele taskforce (OTF) opgericht tussen Nederland, Frankrijk, Litouwen, Italië en Spanje. De OTF zal volgens Europol ook assistentie verlenen bij onafhankelijke vervolgonderzoeken op basis van inlichtingen die tijdens de live-fase van de operatie zijn verzameld. De Duitse autoriteiten ondersteunden de operatie met hun technische expertise. Ook de Spaanse autoriteiten zouden vanaf het begin van het onderzoek hebben samengewerkt met de Franse en Nederlandse autoriteiten.  

De operationele details blijven vooralsnog onbekend. De quote in de Telegraaf dat “Met behulp van specialistische kennis en expertise op het gebied van digitale technologie is het ons toch gelukt om de geavanceerde, zwaarbeveiligde berichtendienst te onderscheppen” zegt natuurlijk niets.

Deze infographic van Europol laat het internationale karakter van de operatie goed zien.

Bron: infographic ‘Take down of Matrix’ by Europol, 3 December 2024, europol.europa.eu

MATRIX had minstens 8000 gebruikers wereldwijd, maar de gebruikers bevonden zich grotendeels in Zuid-Europa. De infrastructuur bestond naar verluid uit meer dan 40 servers, verspreid over meerdere landen, met de belangrijkste servers in Frankrijk en Duitsland. De dienst werd vanuit Spanje aangestuurd door de hoofdverdachte met een Litouwse nationaliteit. Deze verdachte is aangehouden op verzoek van de Nederlandse autoriteiten in het Spaanse Marbella.

Geheimhouders

De politie vermeld op hun website:

Matrix had mogelijk ook gebruikers die zich kunnen beroepen op het wettelijk verschoningsrecht, zoals advocaten, notarissen, artsen of geestelijken. Zij kunnen dit melden door hun gebruikersgegevens te delen met de politie via geheimhouders@om.nl De politie zal dit controleren en indien gegrond, de gegevens verwijderen.

JJO: Dit bericht wordt geüpdated aan de hand van beschikbare nieuwsberichten en jurisprudentie over de operatie (meest recent op 19 december 2024).