Cybercrime jurisprudentieoverzicht januari 2026

7 januari 20267 januari 2026jjoerlemans

Bron: met WordPress-gegenereerde afbeelding met de (automatische) prompt: “create a featured image depicting a modern wind farm with multiple wind turbines under a dramatic sky, symbolizing crryptocurrency mining in a windmill park. Highlight three mining rigs connected to a router at a wind farm location, and include two Helium nodes subtly integrated into the scene”. (haha)

Inleiding

We beginnen het jurisprudentieoverzicht met een bijzondere uitspraak over cryptominen in een windmolenpark. Ik kwam via – het altijd goed geïnformeerde – ‘copsincyberspace’ op de hoogte van de zaak. Daarna behandelen we wat uitvoeriger het arrest van de Hoge Raad over de verstrekking van inbeslaggenomen bestanden. De tekst heb ik geprobeerd hier en daar in meer begrijpelijke bewoordingen te formuleren, maar ik wil geen belangrijke details overslaan, dus het blijft een wat lange, taaie tekst.

Ook de uitspraken over een reseller van EncroChat-telefoons (met een “feit van algemene bekendheid” dat cryptocommunicatiediensten aantrekkelijk zijn voor criminelen), een veroordeling naar aanleiding van de takedown van LabHost (zie dit Europol persbericht uit 2024), en de veroordeling van een man voor doxing en bedreiging via sociale media zijn dit keer nogal uitgebreid, omdat ze interessante details en (soms) heldere en belangrijke juridische duidingen bevatten.

Veroordeling voor cryptominen op windmodelpark

Op 13 november 2025 deed de rechtbank Noord-Nederland een bijzondere uitspraak (ECLI:NL:RBNNE:2025:4621) over cryptominen in een windmolenpark. De verdachte is ten laste gelegd: diefstal (art. 310 Sr), computervredebreuk (art. 138ab Sr) en het wederrechtelijk wijzigen of toevoegen van gegevens (art. 350a Sr).

Volgens de officier van justitie heeft de verdachte drie mining rigs aangesloten op een router van Nordex in het inkoopstation van windmolenpark Gieterveen en twee Helium nodes verbonden met het netwerk van Nordex bij windmolenpark Waardpolder. Een router is een geautomatiseerd werk en ook het netwerk (de servers) van Nordex moet als zodanig worden beschouwd. De mining rigs en heliumnodes hebben gegevens toegevoegd aan dit netwerk. De officier van justitie stelt dat het niet relevant is dat niet precies geduid kan worden welke gegevens zijn toegevoegd. De rigs en nodes versturen immers gegevens via het netwerk van Nordex om crypto te minen, waardoor deze data aan het bestaande netwerk worden toegevoegd.

De rechtbank overweegt dat de verdachte in die periode werkzaam als ‘technical manager’ bij de beheersmaatschappij van de windmolenparken. De rechtbank is van oordeel dat het toevoegen van gegevens individualiseerbaarheid van de betreffende gegevens veronderstelt. Met andere woorden: het toevoegen van gegevens vereist dat concreet gemaakt kan worden welke gegevens er precies zijn toegevoegd. In de wetsgeschiedenis wordt het plaatsen van malware op een computer genoemd als klassiek voorbeeld van het toevoegen van gegevens. In die situatie is het duidelijk dat er gegevens zijn toegevoegd en om welke gegevens het gaat.

Het versturen van gegevens via het internet, zoals Helium nodes doen wanneer zij dekking bieden aan mobiele devices en voor die apparaten bestemde gegevens doorsturen, betreft ondeelbaar gegevensverkeer, zodat van het toevoegen daarvan niet kan worden gesproken. Deze situatie geldt eveneens voor de op het netwerk van Nordex aangesloten cryptominingcomputers. Ook hier is naar het oordeel van de rechtbank enkel sprake geweest van het versturen van gegevens via het internet, namelijk het verifiëren en registeren van nieuwe transacties om ervoor te zorgen dat de blokchain veilig is, en daarmee dus niet van het toevoegen van gegevens. De rechtbank acht daarom het ten laste gelegde art. 350a Sr niet wettig en overtuigend bewezen, zodat verdachte hiervan zal worden vrijgesproken.

Bij de strafoplegging houdt de rechtbank rekening met de omstandigheid dat uit het reclasseringsrapport volgt dat verdachte zijn leven een positieve wending heeft gegeven en zelfinzicht toont. Verder weegt mee dat verdachte niet eerder onherroepelijk is veroordeeld voor strafbare feiten en de kans op recidive als laag wordt ingeschat. Tot slot is er sprake van een aanzienlijke overschrijding van de redelijke termijn, waarbij geldt dat de behandeling van de zaak ter terechtzitting in eerste aanleg binnen twee jaar met een eindvonnis moet zijn afgerond. Bij deze uitspraak is de redelijke termijn met ruim vijf maanden overschreden. De rechtbank zal dit eveneens meewegen bij het bepalen van de straf. Daarom legt de rechtbank een taakstraf van 120 uren op. De gevorderde materiële schade van €4155,65 wordt toegewezen.

Arrest van de Hoge Raad over het verstrekken van bestanden op inbeslaggenomen gegevensdragers

Op 2 december 2025 heeft de Hoge Raad een arrest (ECLI:NL:HR:2025:1716) gewezen over het verstrekken van bestanden op inbeslaggenomen gegevensdragers.

Het Hof Den Haag had eerder de verdachte veroordeeld (ECLI:NL:GHDHA:2024:217) voor onder meer, het maken van een beroep of gewoonte van het bezit en het verspreiden van ‘kinderporno’ en ‘dierenporno’. Het hof legde destijds onttrekking aan het verkeer op van de inbeslaggenomen MacBook Pro en iPhone X, waarop deze ‘kinderporno’ en ‘dierenporno’ werden aangetroffen.

De advocaat heeft namens zijn cliënt een verzoek ingediend om het beslag op diverse goederen op te heffen. Het betrof persoonlijke foto’s uit het verleden en studiematerialen van de HBO-opleiding, waarmee hij zijn toekomst wil voortzetten. Het hof heeft dit verzoek afgewezen, waarop het cassatiemiddel is gericht. Kortgezegd stelde het hof voorop dat als een gegevensdrager strafbare gegevens bevat, deze in beginsel aan het verkeer moet worden onttrokken. Daarom besloot het hof de iPhone X en MacBook Pro volledig te onttrekken, omdat ongecontroleerd bezit daarvan in strijd is met de wet.

Het hof constateerde dat er bij zowel de iPhone X als de MacBook Pro sprake is van vermenging. Op beide gegevensdragers staan zeer grote hoeveelheden bestanden. De strafbare en niet-strafbare bestanden staan door elkaar op de gegevensdrager. De verdachte was bewust van deze vermenging. Het hof oordeelde dat het verstrekken van een kopie van de verzochte bestanden, gezien de vermenging, tot onevenredig tijdsbeslag zou leiden bij het scheiden van strafbare en niet-strafbare bestanden. Bovendien moest per afbeelding worden vastgesteld wie hierop te zien is alvorens deze kon worden verstrekt, om te voorkomen dat (strafbaar) beeldmateriaal, bijvoorbeeld van een slachtoffer in deze zaak, aan de verdachte zou worden gegeven. Het persoonlijke belang van de verdachte bij het ontvangen van een kopie van de bestanden woog niet op tegen dit tijdsbeslag.

De Hoge Raad overweegt in r.o. 3.5.1-3.5.4 dat artikel 36b tot en met 36d Sr de onttrekking aan het verkeer van een inbeslaggenomen voorwerp toestaat als dat voorwerp van die aard is, dat ongecontroleerd bezit daarvan in strijd is met de wet of het algemeen belang. Hieruit volgt dat het moet gaan om een voorwerp waarvan de aard relevant is in die zin dat het ongecontroleerde bezit, al dan niet in samenhang met het redelijkerwijs te verwachten gebruik daarvan, juist in verband met die aard, in strijd is met de wet of het algemeen belang (vgl. HR 8 maart 2005, ECLI:NL:HR:2005:AR7626).

Als een inbeslaggenomen gegevensdrager één of meer bestanden bevat waarop (bijvoorbeeld) ‘kinderporno’ of ‘dierenporno’ is afgebeeld, kan dat leiden tot de onttrekking aan het verkeer van die gegevensdrager op de grond dat het ongecontroleerde bezit van de gegevensdrager als zodanig in strijd is met de wet en het algemeen belang. Hierbij is van belang dat de Hoge Raad in zijn arrest van 4 december 2018, ECLI:NL:HR:2018:2244 heeft geoordeeld dat geen steun vindt in het recht de opvatting dat de afzonderlijke bestanden/gegevens op een gegevensdrager evenzoveel voorwerpen zijn waarop het beslag rust en zijn te beschouwen als afzonderlijke voorwerpen als bedoeld in artikel 36b Sr.

Als de rechter de onttrekking aan het verkeer van een inbeslaggenomen voorwerp oplegt, kan hij de effectuering van deze maatregel niet afhankelijk stellen van een voorwaarde (vgl. HR 6 december 2005, ECLI:NL:HR:2005:AU3309). Dit neemt niet weg dat de rechter op grond van artikel 33c lid 2 in samenhang met artikel 36b lid 2 Sr een geldelijke tegemoetkoming kan toekennen als dit nodig is om te voorkomen dat degene aan wie de onttrokken voorwerpen toebehoren, onevenredig wordt getroffen (vgl. HR 10 juli 2018, ECLI:NL:HR:2018:1156). Verder staat het wettelijk stelsel niet in de weg dat de rechter die de onttrekking aan het verkeer oplegt, op verzoek van de verdediging gelast dat aan de verdachte (een kopie van) één of meer bestanden op de gegevensdrager wordt verstrekt.

De vraag wanneer de rechter verstrekking van bestanden moet gelasten, kan niet in algemene zin worden beantwoord. Gezien de rechtspraak van het Europees hof voor de rechten van de mens (weergegeven in de conclusie van de advocaat-generaal, ECLI:NL:PHR:2025:700), waarin een “fair balance” tussen het algemeen belang en de bescherming van individuele rechten vereist is, hangt die beantwoording af van de concrete omstandigheden van het geval. Het gaat er daarbij in de kern om of het belang van de verdachte bij het verkrijgen van de beschikking over (een kopie van) één of meer bestanden zo zwaarwegend is dat nadere inspanningen van politie en justitie mogen worden verlangd om het verstrekken daarvan te realiseren.

De Hoge Raad wijst in dit verband op onder meer de volgende omstandigheden die de rechter in zijn afweging kan betrekken:
De Hoge Raad wijst op de volgende omstandigheden die de rechter in zijn afweging kan betrekken:

het aantal, de aard en de inhoud van de bestanden waarop het verzoek betrekking heeft, en daarmee samenhangend het belang dat de verdachte – mede gelet op artikel 8 EVRM en artikel 1 Eerste Protocol EVRM – heeft bij de verstrekking;
de (vindbaarheid van de) locatie(s) van deze bestanden op de gegevensdrager, het tijdsbeslag dat het onderzoek naar de betreffende bestanden met zich meebrengt, en de vraag of de verdachte de bestanden ook op een andere manier dan vanaf de gegevensdrager kon verkrijgen;
de mogelijkheid verstrekking te realiseren – zonder dat het risico ontstaat dat daarbij (ongemerkt) ook gegevens zouden kunnen worden verstrekt die tot de onttrekking van de gegevensdrager aanleiding geven –met een redelijke inspanningen van de daarbij betrokken functionarissen;
de vraag of belangen van derden zich verzetten tegen de verstrekking;
de mate waarin de verdachte zelf verantwoordelijk is voor het feit dat er naast strafbare bestanden ook andere, kennelijk voor hem belangrijke bestanden op de gegevensdrager staan.

Dit betekent dat een verzoek tot verstrekking van één of meer bestanden die zich op een – mogelijk voor onttrekking in aanmerking komende – gegevensdrager bevinden, zo tijdig, concreet en onderbouwd moet zijn, dat het openbaar ministerie voorafgaand aan of tijdens de terechtzitting een standpunt kan innemen. De rechter moet hiermee in staat worden gesteld een beslissing te nemen op basis van alle relevante omstandigheden. Indien nodig kan de rechter zich tevoren laten voorlichten over de mogelijkheden en benodigde inspanningen, zodat de afdoening van de strafzaak niet onnodig wordt vertraagd.

Volgens de Hoge Raad was de afwijzing van het Hof Den Haag geen onjuiste rechtsopvatting en was deze toereikend gemotiveerd.

Veroordeling resellers EncroChat-telefoons

Op 10 november 2025 heeft de rechtbank Oost-Brabant een man veroordeeld (ECLI:NL:RBOBR:2025:7270) voor de gewoontewitwassen en deelneming aan een criminele organisatie vanwege de verkoop van EncroChat-telefoons.

De rechtbank overweegt dat uit onderzoek blijkt dat binnen de EncroChat-organisatie een centraal administratiesysteem werd gebruikt, ook wel ‘portal’ genoemd, waarmee onder meer EncroChat-toestellen, abonnementen en tegoeden werden beheerd. Via deze portal konden telefoons ook worden gewist (gewiped).

Bij de opsporingsdiensten is op basis van onderschepte EncroChat-berichten het vermoeden ontstaan dat de verdachte EncroChat-telefoons heeft geleverd, abonnementen heeft geactiveerd en verlengd, wachtwoorden heeft gereset en telefoons heeft gewiped. Hierdoor zou hij crimineel geld hebben verdiend en zich schuldig hebben gemaakt aan witwassen. Ook wordt hij verdacht van deelname aan een criminele organisatie, medeplichtigheid aan drugshandel en het wegmaken van bewijsmateriaal.

De rechtbank is van oordeel dat op grond van de bewijsmiddelen, waaronder de bekennende verklaring van de verdachte, vaststaat dat hij gebruiker was van de Encrochat-ID ‘latepython’. Verder heeft de rechtbank vastgesteld dat de verdachte beschikte over een portal, dat zijn opdrachtgevers op zijn verzoek credits ter waarde van € 1,00 per credit in de portal zetten waarmee hij telefoons kon bestellen. Hij ontving deze telefoons en leverde ze vervolgens aan resellers. Van die resellers ontving hij contante betalingen, waarvan hij een deel behield en het overige bedrag naar zijn opdrachtgevers bracht. Ook activeerde en verlengde de verdachte via de portal abonnementen en wist hij op verzoek van resellers de inhoud van telefoons van klanten. Tot slot is vast komen te staan dat de verdachte het geld dat hij verdiende met de handel in EncroChat-telefoons en diensten niet aan de Belastingdienst heeft opgegeven, maar voor privé-aankopen gebruikte.

De rechtbank stelt vast dat handel in cryptocommunicatiediensten, zoals EncroChat, op zichzelf geen illegale activiteit is. De daarmee verkregen inkomsten hebben een legale herkomst, tenzij de rechtbank tot de conclusie komt dat het geld waarmee betaald wordt een criminele oorsprong heeft.

Feit van algemene bekendheid

In dat kader is van belang dat het een feit van algemene bekendheid is dat cryptocommunicatiediensten, zoals EncroChat, aantrekkelijk zijn voor criminelen om daarmee over de uitvoering van strafbare feiten te communiceren. Berichten die via deze apps worden verzonden zijn moeilijk te onderscheppen, want dergelijke cryptocommunicatiediensten hebben een hoge mate van beveiliging. Bovendien kunnen deze toestellen op afstand worden gewist, waardoor alles wat op de telefoon staat wordt verwijderd.

Witwassen

Dit feit van algemene bekendheid weegt naar het oordeel van de rechtbank mee in de beoordeling van de onderhavige zaak, maar is op zichzelf onvoldoende voor een bewezenverklaring van witwassen. En veroordeling voor witwassen vereist aanvullende omstandigheden die aantonen dat de producten en diensten waarin verdachte handelde, zijn gekocht met geld dat voorafgaand aan de aanschaf door misdaad is verkregen, en dat verdachte dit wist of redelijkerwijs kon vermoeden.

De rechtbank stelt voorop dat het eerste chatgesprek dat relevant is voor de wetenschap van verdachte dateert van 28 maart 2020. Voor de periode vóór die datum geldt dat de rechtbank geen andere bewijsmiddelen heeft dan het hiervoor genoemde feit van algemene bekendheid. Gelet hierop komt de rechtbank niet tot een veroordeling voor witwassen voor de gehele tenlastegelegde periode, maar zal de rechtbank verdachte partieel vrijspreken voor de periode tot 28 maart 2020.

Dat is anders voor de periode vanaf 28 maart 2020. Voor wat betreft die periode is naar het oordeel van de rechtbank sprake van een groot aantal aanvullende omstandigheden die uit de bewijsmiddelen, waaronder de chatgesprekken en de verklaring van verdachte, kunnen worden afgeleid.

Ten aanzien van de chatgesprekken stelt de rechtbank voorop dat zij bij de interpretatie van de voor het bewijs gebezigde chatberichten in aanmerking heeft genomen dat de raadsvrouw inzage heeft gekregen in de gehele dataset die het openbaar ministerie ter beschikking had en dat verdachte ter terechtzitting uitgebreid in de gelegenheid is gesteld om over bovengenoemde delen van het berichtenverkeer te verklaren, maar hij heeft daarvoor geen verklaring kunnen of willen geven. De rechtbank is het eens met de raadsvrouw dat terughoudendheid moet worden betracht bij de beoordeling van de telefoondata, maar naar het oordeel van de rechtbank zijn de berichten, die soms kort – enkele seconden – na elkaar zijn verstuurd voldoende duidelijk en niet voor andere interpretatie vatbaar dan die op basis van de tekst voor de hand ligt. De gesprekken zijn te volgen en bevatten doorgaans ook geen versluierde (geheim)taal. De gebruikers waanden zich kennelijk onbespied. De rechtbank komt daarom tot de conclusie dat de berichten zoals die in de bewijsmiddelen naar voren komen, in onderlinge samenhang bezien, niet vatbaar zijn voor een andere interpretatie dan de interpretatie die op basis van de tekst voor de hand ligt. De rechtbank gaat dan ook uit van de lezing van de berichten zoals die voor het bewijs zijn gebruikt.

De rechtbank acht naast het eerdergenoemde feit van algemene bekendheid de volgende aanvullende omstandigheden van belang:

verdachte is benaderd door opdrachtgevers over wie hij niets wil verklaren, met de vraag of hij een extra zakcentje wil verdienen;
verdachte beheert een ‘portal’ waarvoor hij bij (een van) zijn opdrachtgevers credits aanvraagt die zonder directe betaling worden toegevoegd;
verdachte bestelt en ontvangt grote aantallen toestellen tegelijk;
verdachte ontvangt en levert telefoontoestellen op verschillende adressen en op openbare plaatsen, liefst buiten het zicht van camera’s; het berichtenverkeer bevat onder andere: ‘kutcamera’s’, ‘zet auto bij de buren voor de deur’ en ‘deel tels bij je ma in garage zetten’;
verdachte levert telefoontoestellen en diensten aan personen die hij niet goed kent;
verdachte houdt geen administratie of registratie van klanten bij;
betaling vindt plaats met contant geld, waarbij sprake is van aanzienlijke bedragen;
verdachte geeft de inkomsten niet op aan de belastingdienst;
de telefoontoestellen en abonnementen zijn duur en hebben juist een veel beperktere functionaliteit ten opzichte van normale telefoontoestellen en abonnementen;
communicatie vindt plaats via versleuteld berichtenverkeer waarbij gebruik wordt gemaakt van usernames, zodat sprake is van anonimiteit
verdachte heeft angst voor de politie; het berichtenverkeer bevat onder andere: ‘kwam wouten tegen, woonwijk ingescheurd, plankgas’ en ‘kut thuis nog 120 toestellen’;
wipen vindt plaats op afstand en gebeurt in relatie tot politie-activiteiten zoals de arrestaties van gebruikers van de telefoons; het berichtenverkeer gerelateerd aan dat wipen bevat onder andere: ‘zit ie vast?’, ‘gaat om levenslang of vrij’,’arrested’ en ‘gepakt door de wouten’;
verdachte heeft over sim kaarten gezegd dat “over al de jaren er ook hoop in beslag zijn genomen en weet niet welke nr’s dat zijn’’
andere opvallende woorden in het berichtenverkeer: ‘AT had alle tels gepakt’, ‘tapkamer’, ‘encro op cel’, ‘zoeking’, ‘400k pillen en paar kg M’, ‘inval’, ‘sweepspullen’ en ‘mast aanstralen’;
verdachte gebruikt in het berichtenverkeer het woord witwassen;
verdachte heeft kennis van andere cryptocommunicatiediensten als Exclu en Sky.

Uit het samenstel van bevindingen concludeert de rechtbank dat – anders dan de verdediging aanvoert – ten minste een deel van de geldbedragen die verdachte ontving, middellijk of onmiddellijk uit misdrijf afkomstig was. De volgende vraag is of verdachte wist of redelijkerwijs had kunnen vermoeden dat hij EncroChat-diensten verkocht aan klanten die criminele activiteiten uitvoerden.

De rechtbank oordeelt – in het licht van de omstandigheden zoals beschreven in dit vonnis – dat verdachte wist, of in ieder geval willens en wetens de aanmerkelijke kans heeft aanvaard, dat het geld een criminele oorsprong had. Daarbij is van belang dat verdachte gedurende langere tijd abonnementen afsloot en verlengde, en ondanks herhaalde signalen van criminele activiteiten door gebruikers zijn handel voortzette.

De rechtbank acht daarmee wettig en overtuigend bewezen dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het witwassen van ‘enig geldbedrag’. Het exacte bedrag kan niet worden vastgesteld, mede omdat de rechtbank uitgaat van een kortere periode dan oorspronkelijk ten laste gelegd. Gezien de duur en met name de dagelijkse hoeveelheid transacties is er sprake geweest van een gewoonte.

Vrijspraak medeplichtigheid aan drugshandel

De rechtbank is het eens met de officier van justitie en de raadsvrouw dat uit het bewijs niet blijkt dat verdachte opzet had op de specifieke handel in verdovende middelen. Daarom acht de rechtbank hetgeen aan verdachte onder 3 ten laste gelegd, niet wettig en overtuigend bewezen en spreekt zij hem daarvan vrij.

Deelname aan een criminele organisatie

De rechtbank concludeert op basis van het bewijs dat verdachte en medeverdachte [medeverdachte 1] een duurzaam samenwerkingsverband vormden met een zekere structuur. Verdachte had als hoofd-reseller en beheerder van de ‘portal’ een leidende rol, terwijl [medeverdachte 1] als sub-reseller uitvoerende taken had. Uit hun frequente EncroChat-contact blijkt dat zij samenwerkten en de handel in EncroChat-telefoons en diensten als verdienmodel hadden. Verdachte leverde telefoons aan [medeverdachte 1], activeerde abonnementen op haar verzoek, en wiste telefoons indien nodig. [Medeverdachte 1] zorgde voor betaling van (een deel van) de inkomsten, terwijl verdachte ook met andere sub-resellers zoals [gebruikersnaam 4] samenwerkte. Ook de opdrachtgevers van verdachte, die credits in zijn portal zetten en uiteindelijk het geld ontvingen, behoorden tot dit verband.

De rechtbank acht bewezen dat het oogmerk van de organisatie gericht was op gewoontewitwassen (artikel 420bis Sr) en misdrijven als bedoeld in artikel 189 en 198 Sr, namelijk het vernietigen of verbergen van belastende EncroChat-gesprekken. Uit het bewijs blijkt dat verdachte en zijn medewerkers meerdere ‘wipe-verzoeken’ uitvoerden om de opsporing te bemoeilijken.

Op grond hiervan is bewezen dat verdachte deelnam aan een criminele organisatie als bedoeld in artikel 140 Sr.

Strafoplegging:

Bij de strafoplegging houdt de rechtbank rekening met de gezondheidssituatie van de vrouw van verdachte, zijn rol als kostwinner, het positief afgesloten reclasseringstoezicht en eerdere schorsingsvoorwaarden. Daarnaast compenseert de rechtbank de overschrijding van de redelijke termijn (2 jaar en ruim 1 maand) met een strafvermindering van 10%. De rechtbank legt een gevangenisstraf op van 16 maanden en een geldboete op van € 10.000.

Veroordeling voor het gebruik van phishing-as-a-service LabHost

Op 3 november 2025 heeft de rechtbank Midden-Nederland een verdachte veroordeeld (ECLI:NL:RBMNE:2025:5658) voor voorbereidingshandelingen voor het plegen van online fraude, namelijk het vervaardigen en voorhanden hebben van phishing panels en het overdragen, verwerven en voorhanden hebben van persoons-, creditcard- en bankgegevens met het doel fraude te plegen.

Op 16 januari 2024 startte onder leiding van de officier van justitie van het parket Midden-Nederland een opsporingsonderzoek genaamd 03Maia, voortvloeiend uit een internationaal onderzoek door autoriteiten in Groot-Brittannië en Estland naar een (geanonimiseerde) website. LabHost bleek een ‘phishing-as-a-service provider’ te zijn die tegen betaling toegang gaf tot diverse phishing pagina’s. De rechtbank definieert phishing panels als nepwebsites die qua uiterlijk sterk lijken op legitieme websites van banken of overheidsinstanties. Gebruikers konden na een cryptobetaling (o.a. Bitcoin) deze panels hosten op hun eigen server en vervolgens spam-e-mails of -sms-berichten naar slachtoffers versturen. Slachtoffers voerden onwetend hun persoonlijke gegevens, zoals bank- of creditcardgegevens, in op deze nepwebsites. Het aanbod van phishing panels was wereldwijd gericht, net als de slachtoffergroep.

De Estlandse opsporingsautoriteiten verkregen een forensische kopie van de LabHost database, die gehost werd op een server in Litouwen. Deze database werd doorzocht om gebruikers van de dienst te identificeren en aan te houden. Uit het onderzoek bleek dat deze gebruikers vermoedelijk wereldwijd verspreid waren, waaronder ook in Nederland. De Nederlandse opsporingsautoriteiten werden daarom verzocht deel te nemen aan het internationale onderzoek naar LabHostgebruikers. Op basis van account- en slachtoffergegevens, evenals de gekozen tijdzone, werd aangenomen dat ten minste 36 LabHostgebruikers zich in Nederland bevonden. Dit leidde tot het opstarten van onderzoek 3CC4ASTREA, gericht op de specifieke LabHostgebruiker in kwestie.

Werking van LabHost

Om gebruik te kunnen maken van de diensten van LabHost moest op de website [website] een account aangemaakt worden. Met dit account kon vervolgens een betaald lidmaatschap afgesloten worden voor toegang tot de wereldwijde service. Na betaling kreeg de gebruiker toegang tot gestandaardiseerde of ‘custom-made’ pagina’s (phishing panels) die sprekend leken op websites van echte banken, overheidsinstanties of online platformen zoals Netflix of Amazon.

Na het verkrijgen van toegang moesten gebruikers een eigen virtual private server (VPS) en domeinnaam aanschaffen. Om slachtoffers te overtuigen de link aan te klikken, moest de domeinnaam sterk overeenkomen met de instantie waarvan de website was nagemaakt. Vervolgens moest het domein gekoppeld worden aan de VPS, waarna bij LabHost verzocht kon worden het gekozen phishing panel op de VPS te laden, waarbij de inloggegevens (credentials) aan LabHost werden verstrekt.’

Na deze stappen was de nagebootste website operationeel en konden gebruikers e-mail- of sms-berichten naar slachtoffers versturen met een frauduleuze link naar de nepwebsite (phishing panel). Dit gebeurde buiten LabHost om. Zodra slachtoffers op de link klikten en hun gegevens invulden, werd deze informatie naar de server van LabHost gestuurd en vervolgens beschikbaar gesteld aan de gebruiker. Gebruikers konden hun Telegramaccount koppelen aan hun LabHostaccount om meldingen te ontvangen zodra een slachtoffer op de link klikte of gegevens invulde.

Bij de aanhouding van de verdachte werden onder meer een laptop en een Samsung S23 in beslag genomen. De inhoud van de laptop – die de verdachte sinds begin 2021 in bezit had – is door de politie vergeleken met de data van [userID] in de LabHostdatabase. Hieruit bleek dat de datum en tijdstippen van het aanmaken van het account en de database data vrijwel gelijkliepen. Daarnaast werden op de laptop en in de database de volgende overeenkomstige gegevens gevonden:

gebruikersnamen en bijbehorende wachtwoorden;
IP-adressen waarmee is ingelogd op het LabHost platform door [userID];
IP-adressen van de gehuurde VPS’s;
Domeinnamen die door [userID] zijn gebruikt;
Cryptobetalingen voor het LabHostabonnement.

Op basis van het bovenstaande acht de rechtbank bewezen dat de verdachte in de periode van 6 mei 2023 tot en met 16 april 2024 phishing panels en een programma voor het geautomatiseerd doorgeven van (slachtoffer)gegevens heeft verschaft, verworven en voorhanden heeft gehad. Anders dan de advocaat van de verdachte heeft betoogd, ziet de rechtbank vol opzet van de verdachte bij dit handelen. De panels en het programma zijn een technisch hulpmiddel ontworpen voor het aftappen van gegevens die worden overgedragen via telecommunicatie, als bedoeld in artikel 139c van het Wetboek van Strafrecht (hierna: Sr) en daarop was ook het oogmerk gericht.

De rechtbank is van oordeel dat ook bewezen is dat de verdachte het feit samen met anderen heeft gepleegd. Uit een Snapchatgesprek blijkt dat de verdachte samen met [Snapchat account 2] een programma gebruikte dat verband houdt met online fraude.

Daarnaast acht de rechtbank bewezen dat er sprake was van nauwe en bewuste samenwerking met LabHost. Hoewel LabHost de phishing panels leverde, vereiste het gebruik daarvan dat de gebruiker zelf een VPS (Virtual Private Server) en domeinnaam aanleverde. De gebruiker en medewerkers van LabHost werkten dus samen om functionele phishing panels te vervaardigen. De rechtbank ziet hierin een nauwe en bewuste samenwerking, waaraan beide partijen een wezenlijke bijdrage leverden. Beide partijen hadden elkaars bijdrage immers nodig om tot een werkend technisch hulpmiddel te komen, bestemd voor het aftappen van gegevens die worden overgedragen via telecommunicatie. Beide partijen hadden daar ook het oogmerk op. De rechtbank ziet hierin, naast bewijs voor medeplegen, dus ook bewijs voor het op de beschuldiging genoemde vervaardigen van een technisch hulpmiddel.

De rechtbank concludeert dat de verdachte zich gedurende bijna een jaar schuldig heeft gemaakt aan voorbereidingshandelingen voor online fraude. In samenwerking met LabHost heeft hij phishing panels (nepwebsites) gecreëerd, met als doel persoons-, creditcard- en bankgegevens van potentiële slachtoffers te verzamelen en deze vervolgens te gebruiken om hen financieel te benadelen. Uit het dossier blijkt dat de verdachte hierin succesvol is geweest; hij heeft meerdere keren slachtoffergegevens ontvangen op zijn Samsung S23, welke hij direct doorspeelde aan een onbekend gebleven derde.

Daarnaast beschikte de verdachte over aanzienlijke hoeveelheden bestanden met persoonsgegevens, telefoonnummers en e-mailadressen, en in sommige gevallen creditcard- en bankgegevens (leadlijsten). Op de laptop van de verdachte werden circa 18 gigabyte (!) aan leadlijsten aangetroffen. Deze lijsten worden vaak verkocht aan cybercriminelen, omdat de gegevens gebruikt kunnen worden voor oplichting, zoals vriend-in-noodfraude (ook bekend als Whatsappfraude). Op de Samsung S23 van de verdachte zijn indicaties gevonden van betrokkenheid bij deze vorm van fraude. In een Telegramgesprek met [Snapchat account 2] suggereert de verdachte hiermee geld te hebben verdiend: “3300 (de rechtbank begrijpt € 3.300,-) gepakt”.

Strafoplegging

De ernst van de feiten en de omstandigheden waaronder deze zijn gepleegd rechtvaardigen een langdurige gevangenisstraf, mede gezien het relevante oriëntatiepunt. Het feit dat een eerdere (nog niet onherroepelijke) veroordeling de verdachte er niet van heeft weerhouden soortgelijke strafbare feiten te plegen, wordt als verzwarend beschouwd.

De rechtbank legt daarom een onvoorwaardelijke gevangenisstraf op, maar ziet in de persoonlijke omstandigheden van de verdachte aanleiding deze gelijk te stellen aan de duur van het voorarrest. Terugkeer naar de gevangenis zou het proces van woningtoewijzing doorkruisen, dakloosheid veroorzaken en daarmee het recidivebeperkende doel ondermijnen. Zonder stabiele huisvesting is het voor de verdachte moeilijker een baan te vinden, wat het risico op terugval vergroot.

Gezien het reclasseringsrapport, maar ook de afwerende en externaliserende (schuld/verantwoordelijkheid buiten zichzelf leggen) houding van de verdachte op de zitting, cht de rechtbank een duidelijke waarschuwing noodzakelijk om herhaling te voorkomen. Het hoge recidiverisico, dat niet met voorwaarden kan worden ingeperkt, leidt tot een proeftijd van 3 jaren bij het voorwaardelijke deel van de straf.

Om afstraffing en recidivepreventie te bevorderen, legt de rechtbank daarnaast een onvoorwaardelijke taakstraf op. De rechtbank veroordeelt de verdachte tot een gevangenisstraf van 300 dagen (10 maanden), met aftrek van de reeds doorgebrachte 74 dagen voorarrest. De resterende 226 dagen worden voorwaardelijk opgelegd, met een proeftijd van 3 jaren. Daarnaast legt de rechtbank aan de verdachte op een taakstraf van 180 uren, te vervangen door 90 dagen hechtenis als de verdachte de taakstraf niet (naar behoren) uitvoert.

Veroordeling voor dreiging met een school shooting

Op 10 november 2025 heeft de rechtbank Noord-Nederland een verdachte veroordeeld (ECLI:NL:RBNHO:2025:13953) binnen het jeugdstrafrecht voor een het dreigen met een ‘school schooting’ (zie ook Nos.nl). De delicten bedreiging, poging tot afpersing, witwassen, oplichting en computervredebreuk zijn onder andere bewezen geacht.

De verdachte heeft onder meer op 3 april 2023 in Zaandam leerlingen en medewerkers van een college bedreigd met een misdrijf tegen het leven gericht. Hij stuurde een e-mail met de tekst: “Hallo alle, Dinsdag 4 april, 10:30. Zal de hele school naar de kanker gaan, mensen die op de grond liggen met bloed op hun. Vooral jullie docenten haha. Wordt de ergste dag van je leven let op.”. Daarnaast probeerde hij de school af te persen voor 100.000 dollar in cryptovaluta. De politie nam deze e-mail dermate serieus dat zij besloot de school op 4 april 2023 gesloten te houden (nos.nl).

De rechtbank stelt vast dat de verdachte zich vanaf veertienjarige leeftijd over een langere periode schuldig heeft gemaakt aan acht zeer ernstige strafbare feiten met veel slachtoffers. Naast de bovengenoemde bedreiging en poging tot afpersing, pleegde de verdachte diverse vormen van cybercrime, waaronder oplichting, computervredebreuk, het zonder toestemming wijzigen van wachtwoorden van e-mailaccounts en spoofing.

De verdachte belde slachtoffers en deed zich voor als een medewerker van een telecommunicatiebedrijf. Vervolgens wist hij hen te bewegen tot het doorgeven van een wachtwoordherstelcode van hun e-mailaccount, die hij eerder zelf had opgevraagd. Hij gebruikte deze codes om toegang te krijgen tot de accounts, met als doel berichten over cryptovaluta te vinden en vervolgens de cryptovaluta van de slachtoffers te stelen. De verdachte misbruikte hiermee het vertrouwen van zijn slachtoffers. Bovendien toonde hij geen enkel oog voor de gevolgen van zijn handelen en hield hij uitsluitend rekening met eigen financieel gewin. Het gebruik van gehackte (persoons)gegevens vormt een inbreuk op de privacy van anderen en veroorzaakt onveiligheid. Tot slot heeft de verdachte het geldbedrag, dat hij heeft verdiend met de oplichting, witgewassen. Dit vormt een ernstige bedreiging van de legale economie en tast de integriteit van het financiële en economische verkeer aan.

De rechtbank concludeert dat de bewezen feiten in beginsel een langdurige onvoorwaardelijke jeugddetentie zouden kunnen rechtvaardigen. Echter, gezien de overschrijding van de redelijke termijn, de consequenties die deze zaak al voor de verdachte heeft gehad en zijn huidige persoonlijke omstandigheden, acht de rechtbank herhaalde detentie niet passend.

De rechtbank veroordeelt de verdachte tot een jeugddetentie van 135 dagen, met aftrek, waarvan 120 dagen voorwaardelijk, en een onvoorwaardelijke taakstraf van 100 uren.

Veroordeling voor doxing, smaad, belediging, bedreiging en opruiing

Op 4 november 2025 veroordeelde (ECLI:NL:RBAMS:2025:8303) de rechtbank Amsterdam een man tot vijf maanden gevangenisstraf vanwege doxing, smaad, belediging, bedreiging en opruiing.

De verdachte heeft tussen 10 mei 2024 en 31 december 2024 een groot aantal berichten verspreid op zijn openbare accounts op X en Facebook, waarbij hij mensen heeft beschuldigd van (onder andere) pedofilie en kindermisbruik, corruptie, het zijn van nazi-aanhanger en het meewerken aan genocide. Daarnaast heeft hij van verschillende van deze personen namen, foto’s en adressen online gezet en heeft hij opgeroepen tot een volksgerecht op de Dam in Amsterdam. Ook heeft verdachte zijn huisgenoot bedreigd in een periode in januari 2025. De verdachte bekent dat hij de ten laste gelegde feiten heeft gepleegd. In de heldere uitspraak legt de rechtbank uit wat deze delicten zijn en waarom ze bewezen zijn.

Doxing

De rechtbank overweegt dat ‘doxing’ sinds 1 januari 2024 strafbaar is gesteld in artikel 285d Sr. Met de strafbaarstelling van ‘doxing’ wordt de norm gesteld dat het zich verschaffen, verspreiden of anderszins ter beschikking stellen van persoonsgegevens van een ander voor intimiderende doeleinden, zoals vrees aan (laten) jagen en/of ernstige overlast aan (laten) doen, onacceptabel is. Het doel van de strafbaarstelling is de persoonlijke vrijheid van (potentiële) slachtoffers beschermen.

Voor strafbaarheid van doxing is vereist dat degene die zich de persoonlijke gegevens verschaft, deze verspreidt of anderszins ter beschikking stelt (hierna samen aan te duiden als: verspreiden). Dat zijn gedragingen die opzet impliceren. Het verspreiden moet zijn gedaan met het oogmerk om een ander vrees aan te jagen, ernstige overlast aan te (laten) doen of ernstig te hinderen in zijn beroepsuitoefening. Aan het oogmerkvereiste, wat de zwaarste opzetvorm is, is voldaan als de verdachte op het moment van die gedraging die bedoeling heeft dan wel dat het niet anders kan zijn dan dat de verdachte heeft beseft dat het noodzakelijke gevolg van zijn handeling is, dat het slachtoffer vrees zal worden aangejaagd, ernstige overlast zal worden aangedaan of in de uitoefening van zijn ambt of beroep zal worden gehinderd.

Opvallend is dat de rechtbank – anders dan de officier van justitie – van oordeel dat is voldaan aan het oogmerkvereiste ten aanzien van alle in de tenlasteleggingen genoemde personen. De rechtbank acht bewezen dat de verdachte deze feiten heeft begaan.

Smaadschrift

Over smaad(schrift) overweegt de rechtbank dat het een specifieke vorm van belediging betreft en daarom een zwaarder misdrijf is dan eenvoudige belediging. De strafbaarstelling van smaad(schrift) onderscheidt zich van eenvoudige belediging doordat het een verplicht middel tot belediging bevat, in die zin dat bij smaad(schrift) de aanranding van de eer en goede naam van een ander een beschuldiging ten laste van die ander moet inhouden, waarbij die beschuldiging aan het publiek bekend moet zijn gemaakt. De strafbaarstelling van smaad(schrift) beoogt de morele integriteit van de smadelijk beschuldigde met betrekking tot diens publieke reputatie te beschermen.

In het algemeen heeft een beschuldiging een smadelijk karakter wanneer het een min of meer concreet omschreven misdrijf of zodanig omschreven feit betreft dat met de positieve moraal strijdt, iemands eer of goede naam wordt aangerand of waarmee iemand publiekelijk in een ongunstig daglicht wordt gesteld. Voor een bewezenverklaring van smaadschrift is verder vereist dat vast komt te staan dat de verdachte de kennelijke bedoeling heeft gehad om aan de door hem geuite beschuldiging ruchtbaarheid te geven. Onder ‘ruchtbaarheid geven’ als bedoeld in artikel 261 Sr dient te worden verstaan ‘het ter kennis van het publiek brengen’. Met zodanig ‘publiek’ is een bredere kring van betrekkelijk willekeurige derden bedoeld.

De rechtbank is – met de raadsman – van oordeel dat bepaalde uitlatingen van verdachte geen omschrijving van een concrete gedraging van de beschuldigde behelzen. Zoals hiervoor toegelicht is er geen sprake van smaadschrift als niet aan die eis wordt voldaan. De verdachte wordt voor zover het gaat over die uitlatingen dus vrijgesproken van het plegen van smaadschrift.

Belediging

Deze uitlatingen kunnen echter wel als eenvoudige belediging worden gekwalificeerd. De betreffende uitlatingen van verdachte zijn op zichzelf zonder meer beledigend van aard. De rechtbank overweegt dat een uiting als beledigend kan worden beschouwd wanneer zij de strekking heeft een ander bij het publiek in een ongunstig daglicht te stellen en hem aan te randen in zijn eer en goede naam. Het beledigende karakter van de uiting kan verder worden versterkt door de context waarin de verdachte deze heeft gedaan.

Verhouding met de vrijheid van meningsuiting

De rechtbank stelt vast dat de verdachte een groot aantal verschillende berichten heeft verspreid op X en Facebook met teksten waarbij verschillende personen worden beschuldigd van onder andere pedofilie en het plegen van genocide. Vlak nadat verdachte het bericht “Het volk heeft deze criminele psychopaten allang ontmaskerd!” heeft gestuurd, stuurt hij bijvoorbeeld het bericht “Wie moet er nou in een inrichting, een vieze pedofiel die niet van kinderen af kan blijven of iemand die boos op hem wordt? Wie moet er nou in een inrichting, een corrupte viroloog die meedoet aan genocide of iemand die boos op haar wordt?”

De verdachte heeft hiermee bewust de aanmerkelijke kans aanvaard dat het bericht zo zou worden opgevat dat de betreffende persoon in haar eer en goede naam zou worden aangetast. De berichten kunnen niet anders worden gelezen dan dat verdachte hiermee de bedoeling heeft gehad om de betrokkenen in een kwaad daglicht te stellen. De uitlatingen van de verdachte kunnen, gelet op de inhoud ervan, niet worden opgevat als te zijn gedaan om een publiek debat op gang te brengen. De rechtbank is dan ook van oordeel dat de uitlatingen niet kunnen worden gerechtvaardigd met een beroep op de vrijheid van meningsuiting.

De rechtbank acht op grond van de aangifte, het proces-verbaal van het verhoor van verdachte en verklaring van verdachte ter terechtzitting ten slotte ook bewezen dat verdachte het ten laste gelegde feit van bedreiging heeft begaan. De verdachte heeft ter terechtzitting en bij zijn verhoor expliciet verklaard dat het klopt dat hij tegen aangever heeft gezegd “Please come and vist me so I can beat the hell out of you” en dat hij aangever in elkaar zou slaan als aangever bij verdachte thuis zou komen. De rechtbank acht daarom de ten laste gelegde bedreiging met zware mishandeling bewezen.

Strafmotivering

De verdachte lijdt aan een depressie met angstige spanning, vitale, stemmingscongruente en stemmingsincongruente psychotische kenmerken, ernstig, recidiverend, mogelijk in het kader van een bipolaire-I-stoornis. Daarnaast is er sprake van ernstige een stoornis in het cannabisgebruik. Het ten laste gelegde wordt daarom in verminderde mate aan de verdachte toegerekend.

Gezien de aard en de ernst van de bewezenverklaarde feiten is de rechtbank van oordeel dat een gevangenisstraf passend is. Daarbij heeft de rechtbank gekeken naar straffen die in soortgelijke zaken worden opgelegd. Het legt een gevangenisstraf van vijf maanden op, met aftrek van voorarrest, waarvan drie maanden voorwaardelijk, met een proeftijd van twee jaren en daarbij een deel van de bijzondere voorwaarden zoals geadviseerd door de reclassering, te weten: meldplicht, ambulante behandeling (met mogelijkheid tot kortdurende klinische opname), meewerken aan middelencontrole en ambulante (outreachende) begeleiding.

Cybercrime jurisprudentieoverzicht januari 2025

13 januari 20254 september 2025jjoerlemans

Bron: dit is met AI een door WordPress gegenereerde afbeelding met als thema “digitale opsporing”

(JJO: en LOL om het mondkapje)

Geen sprake van een vormverzuim bij toegang tot Whatsappgroep

Op donderdag 7 november 2024 werd in de Johan Cruijff ArenA in Amsterdam een voetbalwedstrijd gespeeld tussen Ajax en Maccabi Tel Aviv FC uit Israël. Zowel voorafgaand aan als na afloop van die wedstrijd zijn er rond de ArenA en in de binnenstad van Amsterdam ongeregeldheden ontstaan. Die ongeregeldheden hebben in binnen- en buitenland veel ophef veroorzaakt, zoals is te lezen in deze reconstructie in NRC.

Ook ontstond de vraag of de politie al dan niet mag meekijken met gesprekken in Whatsappgroepen waar je alleen via een link toegang toe krijgt, voordat sprake is van een verdenking en de mededeling dat het ministerie van Justitie en Veiligheid dit beter wil regelen (zie bijvoorbeeld dit artikel in de Volkskrant). Hier heb ik zelf ook in een artikel van NRC commentaar op gegeven en gewezen op onduidelijkheden over verantwoordelijkheden en of hier nu sprake is van inlichtingenonderzoek of een opsporingsonderzoek.

Strafzaak

Ondertussen acht de rechtbank Amsterdam deze werkwijze van de politie rechtmatig (ECLI:NL:RBAMS:2024:8177) en stelt dat er geen vormverzuim heeft plaatsgevonden bij het veiligstellen van berichten uit een Whatsappgroep dat alleen via een link toegankelijk is. Ook staan er interessante overwegingen in over de gepleegde strafbare feiten. Daarom besteed in de rubriek uitgebreid aandacht aan deze uitspraak.

Vormverzuim?

De verdediging stelt dat zich een onherstelbaar vormverzuim heeft voorgedaan. Voor de deelname van de politie in de WhatsAppgroep ‘Buurthuis 2’ zou artikel 3 van de Politiewet 2012 onvoldoende grondslag bieden. (Deze Whatsappgroep wordt overigens in de samenvatting bij naam genoemd en door onverklaarbare redenen later in de uitspraak geanonimiseerd.) Volgens de verdediging moet de door de infiltratie verkregen data worden uitgesloten van het bewijs. Verdachte moet daarom integraal worden vrijgesproken.

De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat van een vormverzuim geen sprake is, omdat de verbalisanten op grond van artikel 3 Politiewet bevoegd waren om deel te nemen aan de WhatsAppgroep. Op het moment dat er bij de politie signalen binnenkwamen over de wedstrijd tussen Ajax en Maccabi Tel Aviv, waren er nog geen verdenkingen van strafbare feiten. De verbalisanten hebben aan de groep deelgenomen met het doel om de openbare orde te bewaken. Van infiltratie was geen sprake. De verbalisanten hebben passief meegelezen en zij hebben slechts een beperkt aantal uren toegang gehad tot de WhatsAppgroep. Bovendien was de appgroep een openbare groep met bijna duizend mensen, die gebruik maakten van een nickname. Er werd dan ook geen volledig beeld van bepaalde aspecten van iemands leven verkregen. Het voorwaardelijke verzoek van de verdediging om de verbalisanten als getuigen te horen moet worden afgewezen.

Oordeel rechtbank

De rechtbank is van oordeel dat geen sprake is van een vormverzuim en overweegt daartoe als volgt. In dit dossier zijn virtueel agenten ingezet. Dit zijn politiemedewerkers die op het internet informatie verzamelen, terwijl ze niet kenbaar zijn als politieagent. De politiemedewerkers werkten op basis van de algemene taakstelling van artikel 3 Politiewet en hebben daarvoor toestemming gekregen van de informatie-officier van justitie. De officier van justitie heeft tijdens de zitting toegelicht dat deze medewerkers in het kader van de handhaving van de openbare orde hebben gehandeld. De dag ervoor was onrust ontstaan in de stad en de voetbalwedstrijd werd gezien als risicovol in het kader van het handhaven van de openbare orde. Op basis van artikel 3 Politiewet mag, gelet op artikel 8 EVRM, in principe slechts een niet meer dan beperkte inbreuk op de privacy van burgers worden gemaakt.

In de uitleg van de Hoge Raad: er mag niet een min of meer compleet beeld van bepaalde aspecten van het persoonlijk leven van de betrokkene worden verkregen (de rechtbank verwijst daarbij naar: HR 19 januari 2021, ECLI:NL:HR:2021:80)

Anders dan de verdediging heeft betoogd maar niet verder heeft onderbouwd, heeft de deelname van de verbalisanten in de WhatsAppgroep er niet toe geleid dat een min of meer compleet beeld van bepaalde aspecten van leven van verdachte is verkregen. De rechtbank overweegt daartoe dat een WhatsAppgroep was met meer dan 900 deelnemers; een brede en betrekkelijk willekeurige kring van deelnemers. De verbalisanten hebben gedurende een korte tijdsperiode deelgenomen aan de groep, namelijk tussen 09:52 uur (7 november 2024) en 11:23 uur (8 november 2024). Van infiltratie als bedoeld in artikel 126h Sv was dan ook geen sprake. Er is daarom slechts sprake van een beperkte inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van verdachte, zodat artikel 3 van de Politiewet een toereikende wettelijke grondslag bood voor het handelen van de verbalisanten. De rechtbank vindt dat hiermee niet in strijd met artikel 8 en 11 van het EVRM is gehandeld.

De rechtbank benadrukt dat voor de handelwijze van de virtueel agenten een verdenking van een strafbaar feit niet nodig was. De rechtbank komt tot de conclusie dat geen sprake is van een vormverzuim en het verweer wordt verworpen.

Strafbare feiten

In de uitspraak staan nog een aantal andere interessante overwegingen. De verbalisant heeft de berichten in de groep kunnen ‘monitoren’ en lezen door op een link te klikken en daarmee toegang te krijgen tot een Whatsappsgroep op 7 november 2024. De verbalisant heeft de gesprekken in de groep veiliggesteld. Op het moment van veiligstellen waren 966 deelnemers aan de groep toegevoegd.

De inhoud van de berichten speelde een rol in het bewijs en de verdachten in de strafzaak heeft op zitting verklaard zijn telefoonnummer en gebruikersnaam gekoppeld kunnen worden aan een deel van de berichten. Het gaat dan om berichten zoals de volgende:

In ‘[appgroep 1]’ zijn bijvoorbeeld de volgende berichten verstuurd:

Op 7 november 2024:

Tijdstip	Afzender	Bericht
11:26 uur	‘.’	Ik zie 3 stuks lopen hier met die sjaal ah Spuistraat
11:27 uur	‘ [afzender 1] ’	Spuug op ze
11:26 uur	‘ [afzender 2] ’	Steen op ze hood
11: 26 uur	[gebruikersnaam]	Knal ze neer

(..)

03:03 uur	[gebruikersnaam]	Klappen gegeven en ze tellie afgepakt
03:03 uur	[afzender 6]	Bouchansss
03:03 uur	‘.’	soldaat

(..)

De verdachte in de onderhavige zaak wordt veroordeeld voor art. 141a Sr: “Hij die opzettelijk gelegenheid, middelen of inlichtingen verschaft tot het plegen van geweld tegen personen of goederen wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste drie jaren of een geldboete van de vierde categorie.”

Artikel 141a Sr is ingevoerd om te kunnen optreden tegen groepen (voetbal)vandalen die elkaar opzoeken voor een gewelddadig treffen, zonder dat daartegen effectief kan worden opgetreden, aangezien dergelijk treffen vaak kort van tevoren wordt afgesproken. Daarmee zou een doeltreffende aanpak van in het bijzonder voetbalvandalisme worden belemmerd. De rechtbank overweegt dat onder de bestanddelen ‘gelegenheid, middelen of inlichtingen verschaffen’, in ieder geval verstaan het via digitale communicatie bij elkaar oproepen tot een ontmoeting op een bepaalde plaats en tijd en het opzettelijk voorhanden hebben van voorwerpen. Aannemelijk is dat met de bestanddelen gelegenheid, middelen of inlichtingen aansluiting wordt gezocht bij artikel 48 Sr (medeplichtigheid), zij het dat het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen er niet primair toe strekt om te bewegen tot het plegen van geweld. Het gaat erom dat met het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen iemand op het kwade pad kan worden gebracht. Op grond van de inhoud van de berichten en de context waarin deze berichten zijn verstuurd, zoals hierboven weergegeven, stelt de rechtbank vast dat verdachte in de appgroep opzettelijk inlichtingen heeft verschaft tot het plegen van geweld tegen personen van Joodse komaf en/of aanhangers van Maccabi Tel Aviv. Verdachte heeft door op de hiervoor beschreven wijze deel te nemen aan de WhatsAppgroep nauw en bewust samengewerkt met andere deelnemers in die groep. Daarmee acht de rechtbank het tenlastegelegde medeplegen bewezen.

Groepsbelediging

Ook wordt het groepsbelediging (art. 137c lid 1 Sr) door de rechtbank bewezen geacht. De rechtbank stelt op grond van de in paragraaf 5.3.1 genoemde bewijsmiddelen vast dat verdachte in de WhatsAppgroep ‘ [appgroep 1] ’ de berichten “Insha allah zijn er doden gevallen bij de Jode”, “Laffe kk joden” en “Deze kans krijg ik miss nooit meer. Om kk joden te slaan jerusalem” heeft verstuurd. Naar het oordeel van de rechtbank zijn deze uitlatingen, mede gezien de context waarin deze zijn gedaan, beledigend voor een groep mensen, te weten Joden, wegens hun ras en/of godsdienst.

Uitlating in het openbaar?

Voor bewezenverklaring van groepsbelediging als bedoeld in artikel 137c Sr moet verder vast komen te staan dat de beledigende uitlatingen in het openbaar zijn gedaan. Uit de rechtspraak van de Hoge Raad (ECLI:NL:HR:2014:952) volgt dat de volgende omstandigheden van belang zijn bij de vraag of sprake is van openbaarheid:

de omvang van de kring van personen tegenover wie de uitlating is gedaan;
de functie of hoedanigheid van degene tegenover wie de uitlating is gedaan;
het ontbreken van voorafgaande betrokkenheid van degene tegenover wie de uitlating is gedaan bij degene die de uitlating doet;
de mate waarin aan de uitlating door inhoud of vormgeving kenbaar een min of meer vertrouwelijk karakter moet worden ontzegd;
de mate waarin de uitlating geëigend is om aan de inhoud daarvan bekendheid te geven buiten de kring van personen tot wie de uitlating rechtstreeks is gericht;
de mate waarin de uitlating door de wijze waarop zij is gedaan – mondeling, bij brief, per e-mail, door plaatsing op een voor anderen toegankelijke site of anderszins – vatbaar is voor kennisneming door anderen dan de rechtstreeks geadresseerde, en
de kans dat de inhoud van de uitlating ter kennis komt van anderen dan degenen tot wie de uitlating rechtstreeks is gericht.

De rechtbank overweegt dat verdachte de uitlatingen heeft gedaan in de WhatsAppgroep ‘Buurthuis 2’. Dit betrof een WhatsAppgroep waar men makkelijk aan kon deelnemen: door simpelweg op een link te klikken werd toegang tot de groep verleend en deze link werd kennelijk rondgestuurd in andere WhatsAppgroepen. De Whatsappgroep bestond op het moment van veiligstellen uit 966 deelnemers. Verdachte heeft zich in deze groep tegenover willekeurige personen geuit die hij niet kende. Deze uitlatingen zijn choquerend en van vertrouwelijkheid was geen sprake.

Gezien het aantal deelnemers in de Whatsappgroep was de kans dat de uitlatingen ter kennis kwamen van anderen dan de personen in de groep, aanzienlijk. De rechtbank is daarom van oordeel dat de uitlatingen van verdachte in het openbaar zijn gedaan.

De verdachte wordt veroordeeld tot een gevangenisstraf van tien weken (en zijn iPhone wordt verbeurd verklaard).

Ontmanteling Matrix cryptocommunicatiedienst en strafzaken

Op 3 december 2024 hebben de Nederlandse en Franse autoriteiten de cryptocommunicatiedienst ‘MATRIX’ tijdens ‘Operation Passion Flower’ ontmanteld (zie ook deze blog). Deze dienst wordt door de politie gezien als de als de opvolger van voorgangers als ANOM, Sky ECC en EncroChat. In het persbericht staat dat ruim 2,3 miljoen berichten zijn onderschept. Deze berichten worden gebruikt in strafzaken.

Moord op Peter R. de Vries

Eerder kwam de politie de cryptocommunicatiedienst ook al tegen in opsporingsonderzoeken. Zo speelde cryptocommunicatiedienst speelde bijvoorbeeld een rol in de moord op Peter R. De Vries. In haar uitspraak (ECLI:NL:RBAMS:2024:3272) van 12 juni 2024 overweegt de rechtbank Amsterdam bijvoorbeeld dat in de auto van de verdachte een Google Pixel telefoon werd aangetroffen, met de ‘Matrix chatapplicatie’ en het NFI die telefoon heeft ontsleuteld.

De telefoons werden aan de verdachten gekoppeld en speelden een belangrijke rol in de lokalisering van de verdachten dat zeer uitvoering in de uitspraak wordt beschreven. Daarbij zijn ook verkeersgegevens en zendmastgegevens van de telefoons van verdachten opgevraagd. De inhoud van de berichten en foto’s die zijn verstuurd, in combinatie met verkeersgegevens en ander bewijs, droegen ook bij aan het bewijs tegen de verdachten. Zo beschrijft de rechtbank de inhoud van een bericht over ‘het wapen naar huis brengen en de auto achterlaten’ en dat de verdachte om 18:58 uur het bericht stuurt hij dat een medeverdachte ‘niet met het wapen mag spelen’.

Later zal in het vonnis stelt de rechtbank vast dat [medeverdachte K.W.] op 5 juli 2021, samen met [medeverdachte K.E.] , omstreeks 18:49 uur wapens heeft opgehaald in Alphen aan den Rijn. En dat met één van die wapens, een omgebouwd gas- en alarmpistool van het merk Zoraki, Peter R. de Vries is neergeschoten. Later in dit vonnis zal de rechtbank vaststellen dat ook op dit wapen DNA van [medeverdachte K.W.] is aangetroffen.

Ook camerabeelden en beelden van ANPR-camera’s spelen een bewijsrol in de zaak. Over dat laatste ontstond nog wat consternatie, omdat de inzittenden op de ANPR-beelden te zien waren, terwijl dit niet de bedoeling is. Zie ook het NRC-artikel ‘Kentekencamera’s scanden ook gezichten van automobilisten. De gezichten van automobilisten zijn zonder wettelijke basis gebruikt voor opsporing.’

Moord in de Dominicaanse Republiek

De rechtbank Overijssel overweegt in een andere uitspraak van 16 juli 2024 (ECLI:NL:RBOVE:2024:3798) over een moord in de Dominicaanse Republiek dat de verdachte van (het medeplegen van poging van de) de moord in verbinding met de opdrachtgevers via Google Pixel telefoons, met daarop klaarblijkelijk MATRIX-applicaties. Ook de overige leden van de criminele organisatie kregen deze telefoons door de organisatie verstrekt. De verdachte zorgde ervoor dat zijn “soldaten” ook zo’n telefoon kregen. Ze communiceerden met elkaar door te chatten via MATRIX-accounts.

De verdachte werd onder andere geïdentificeerd door informatie verkregen uit een doorzoeking van zijn woning. Hierbij werd een Google Pixel-telefoon in beslag genomen, waarmee werd gecommuniceerd via MATRIX-apps. Uit deze telefoon bleek dat de verdachte betrokken was bij diverse strafbare feiten, zoals het voorbereiden en (mede)plegen van een aanslag, evenals het bezit en de overdracht van wapens.

Foto’s gemaakt met de telefoon van de verdachte en een medeverdachte toonden bijvoorbeeld verschillende wapens, waarvan een aantal later daadwerkelijk werd aangetroffen op locaties die aan de verdachte en zijn medeverdachten verbonden waren. Uit de communicatie blijkt dat hij medeverdachten instrueerde en logistieke ondersteuning bood, zoals het regelen van tickets naar de Dominicaanse Republiek en het verstrekken van middelen zoals wapens.

De rechtbank overweegt dat als een opdracht is uitgevoerd dat moet worden bewezen door het tonen van foto’s, video’s of berichtgeving waarin het strafbare feit door de media wordt beschreven. Dit werd via de ‘makelaar’ aan de opdrachtgever gestuurd. Het lijkt erop dat alles voor de opdrachtgever werd vastgelegd ter controle van de makelaar en de soldaten. De verdachte heeft dit laatste ter zitting bevestigd.

Veroordeling n.a.v. de iSpoof operatie

Op 8 oktober 2024 veroordeelde de rechtbank Midden-Nederland (ECLI:NL:RBMNE:2024:5743) een verdachte voor bankhelpdeskfraude met behulp van de iSpoof applicatie. iSpoof is een spoofingdienst waarmee gebruikers eenvoudig hun eigen telefoonnummers verbergen en zogenaamd bellen namens een ander (zie ook deze blog over de operatie).

Om gebruik te kunnen maken van spoofing moet betaald worden aan iSpoof en worden de gesprekken via een bepaalde server gevoerd. De politie heeft de gesprekken die via deze applicatie werden gevoerd afgetapt. Deze gesprekken zijn vervolgens beluisterd en deze worden gebruikt in strafzaken, waaronder in de onderhavige zaak.

De rechtbank overweegt dat in dit geval het weergegeven telefoonnummer dat de persoon die gebeld wordt ziet, het zogenaamde Caller-ID, is geconfigureerd met behulp van een applicatie. Het is dus niet het werkelijke nummer van de beller, maar een gespooft nummer. De gespoofte nummers die de slachtoffers in deze zaak zagen lijken sterk op nummers die door banken worden gebruikt en werden daarom ook vertrouwd door de aangevers.

Modus-operandi bankhelpdeskfraude

De modus-operandi van de verdachte en anderen in de periode half februari 2023 tot half maart 2023 worden door de rechtbank in de volgende zes stappen omschreven:

De daders weten de hand weten te leggen op persoonsgegevens van slachtoffers, zogenaamde leads. Zo beschikken de daders over namen, telefoonnummers en bankrekeningnummers (van één bank; in de onderhavige zaak de Triodos bank) van een groot aantal potentiële slachtoffers;
Vervolgens belt één van de (veelal vrouwelijke) daders, de zogenaamde social engineer, het potentiële slachtoffer. Zij stelt zich voor onder een valse naam en zegt werkzaam te zijn op de fraudeafdeling van de, in deze zaak, Triodos Bank. In de onderhavige zaak werd meerdere malen de naam [A] gebruikt;
De social engineer creëert al snel een penibele situatie door het slachtoffer voor te houden dat een groot bedrag van de bankrekening was geprobeerd te halen, dat de bank dit had weten te voorkomen en de bankpassen omgeruild moeten worden omdat die besmet zijn. Haast is geboden;
De social engineer biedt een helpende hand en geeft aan dat het programma Anydesk (een externe desktopapplicatie) dient te worden gedownload om de rekening en de systemen van het slachtoffer op virussen te kunnen controleren. Hoewel de social engineer aangeeft dat dit een anti-virusscanner is, is dit in werkelijkheid een remote control applicatie waarmee de social engineer op afstand kan meekijken met wat het slachtoffer op zijn/haar scherm ziet en doet;
De social engineer bemachtigd de pincodes en eventuele andere inloggegevens van de betaalpas(sen) en/of creditcard(s) van het slachtoffer door hem/haar de pincodes hetzij in te laten spreken, hetzij in te laten voeren op het scherm;
De komst aan huis van een collega van de bank wordt aangekondigd. Deze meldt zich ook daadwerkelijk kort daarna aan de deur en identificeert met een alias en een controlenummer. Dit nummer heeft de social engineer aan het slachtoffer doorgegeven. Deze zogenaamde collega van de social engineer wordt (veelal) door de slachtoffers binnen gelaten. Aldaar worden de bankpassen doorgeknipt, waarbij de chip in stand gelaten wordt, waarna deze collega – met de passen – weer vertrekt. In enkele gevallen is ook een telefoon en/of tablet meegegeven voor controle op virussen. Doorgaans wordt in de uren na dit bezoek geld afgeschreven van de bankrekeningen van de slachtoffers. Naar later blijkt door pintransacties en aankopen.

De rechtbank concludeert dat de verdachte heeft zich samen met anderen meermalen schuldig gemaakt aan bankhelpdeskfraude. Door middel van het handelen van de verdachte en de medeverdachten zijn op slinkse wijze de bankpas(sen) en/of creditcard(s), pincode(s), telefoons en tablets van de slachtoffers bemachtigd om daarmee geld van de bankrekeningen op te nemen.

Straf

De verdachte wordt door de rechtbank schuldig bevonden aan het medeplegen van oplichting en witwassen, diefstal, valsheid in geschrifte en medeplegen van computervredebreuk. Zij krijgt 240 dagen jeugddetentie opgelegd, waarvan 235 dagen voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar met oplegging van bijzondere voorwaarden (o.a. contactverbod met medeverdachte en behandeling bij De Waag) en een onvoorwaardelijke taakstraf van 200 uur in de vorm van een werkstraf. Ook moet de verdachte diverse schadevergoedingen aan benadeelde partijen betalen. De rechtbank heeft in de strafoplegging rekening gehouden met de positieve wending die de verdachte in haar leven heeft gemaakt en daar zelf een grote rol in heeft gespeeld.

Veroordeling voor het witwassen van meer van 10 miljoen euro n.a.v. de Exclu operatie

De rechtbank Zeeland-West-Brabant heeft op 28 november 2024 een uitspraak (ECLI:NL:RBZWB:2024:8122) gedaan op basis van bewijs dat is verzameld tijdens de Exclu-operatie in 2022. Deze uitspraak is interessant vanwege de overwegingen omtrent de rechtmatigheid van het opsporingsonderzoek, het delict witwassen en het gebruik van cryptovaluta.

Het onderzoek ‘Grand Canyon’ was een deelonderzoek van onderzoek 26Lytham, dat tot doel had de identiteit te achterhalen van NN-gebruikers van het Exclu-platform. Berichtenverkeer tussen gebruikers van Exclu is onderschept en ontsleuteld. Omdat de server van Exclu zich op dat moment in Duitsland bevond, heeft voor de interceptie van de berichtenstroom en het verkrijgen van de sleutels een hack plaatsgevonden op de server. De Duitse politiële autoriteiten zijn daartoe overgaan, nadat Nederland hiertoe een verzoek heeft gedaan.

Rechtmatigheid onderzoek

De rechtbank oordeelde dat het onderzoek rechtmatig was. De Nederlandse rechter-commissaris gaf machtigingen voor het aftappen en hacken, waarbij werd voldaan aan de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit. Zo werden vooraf vastgestelde zoeksleutels gebruikt die wezen op zware georganiseerde criminaliteit. De rechter-commissaris heeft de geselecteerde informatie eerst gecontroleerd (op inhoud, omvang en relatie tot strafbare feiten) voordat verdere verspreiding onder het onderzoeksteam heeft kunnen plaatsvinden en de verlengingen van de machtigingen werden periodiek getoetst. Volgens de rechtbank kon de informatie niet op een andere, minder ingrijpende, wijze kon worden verkregen en gebruikt dan de gehanteerde manier.

Equality of arms

Bij de beoordeling van het beginsel ‘equality of arms’ stelde de rechtbank vast dat het procesdossier alle relevante stukken bevatte. De verdediging had toegang tot de dataset van het aan verdachte gekoppelde Exclu-account en beschikte de verdediging over de dataset van de aan het verdachte gekoppelde Exclu-account en kon zij het dossier controleren. Ook is de raadsman de toegang verschaft tot de gehele dataset van Exclu op het politiebureau. De rechtbank is van oordeel dat onderzoeksresultaten tijdig met de verdediging zijn gedeeld en zij daardoor voldoende mogelijkheden heeft gehad om het bewijs te bestuderen en te verifiëren.

Bewijsoverwegingen

De rechtbank neemt in de onderhavige zaak meerdere bewijstukken in overweging. De rechtbank gebruikt voor het bewijs meerdere chatberichten die de verdachten op verschillende tijdstippen aan verschillende accounts hebben gestuurd en de reacties hierop. Naast de chatgesprekken zelf zijn er ook foto’s gestuurd. Het betreft bovendien niet alleen gesprekken via het Exclu-platform, maar ook via andere berichtenapps, zoals Whatsapp en Signal. Daarnaast bevinden zich in het dossier stukken over het forensisch onderzoek en overige bevindingen door verbalisanten. Daarmee is naar het oordeel van de rechtbank sprake van meerdere bewijsmiddelen uit meerdere bronnen en wordt in zoverre aan het bewijsminimum voldaan.

Op basis van de in de chatberichten gebruikte termen, de bijgevoegde foto’s waarop de drugs en (pre-)precursoren pontificaal zijn afgebeeld, het besproken (productie)proces en de (door de verdachte) vermelde bedragen, is het naar het oordeel van de rechtbank evident dat de berichten daadwerkelijk over verdovende middelen en de daarvoor benodigde grondstoffen zijn gegaan.

Witwassen met cryptocurrencies

De verdachte wordt ook schuldig bevonden aan witwassen. Aan de verdachte worden twee cryptovaluta-accounts toegeschreven. De politie heeft alle transacties bestudeerd in de periode van 12 maart 2020 tot en met 3 februari 2023. Uit de berekening blijkt dat op het Binance-account en gezamenlijk in totaal in cryptovaluta is ontvangen:
– 10.073.734,94388 USDT;

– 15,95958 BTC;

– 2.335,43416 XMR;

– 9,58803 ETH.

Deze cryptovaluta hebben een geschatte tegenwaarde vertegenwoordigd van € 9.961.937,- op het moment dat de cryptovaluta zijn ontvangen.

In deze zaak is geen direct verband te leggen tussen een concreet misdrijf en het geld en de cryptovaluta waarop de tenlastelegging ziet. Dat betekent dat er geen gronddelict bekend is. Daarom wordt gebruikt gemaakt van het in de jurisprudentie ontwikkelde stappenplan. De rechtbank stelt dat dat de verdachte ook betrokken is geweest bij de handel in grondstoffen (de aankoop, import en overdracht) en de verkoop van het eindproduct. Het is een feit van algemene bekendheid dat bij dergelijke feiten in dit criminele milieu grote hoeveelheden cash geld omgaan. Dit doet zich ook in onderhavig geval voor. Het bezit van grote contante geldbedragen door privépersonen is hoogst ongebruikelijk vanwege het risico van onder meer brand en diefstal, waarbij het geldbedrag in dergelijke gevallen niet is verzekerd. De bankbiljetten zijn ook niet veilig en geordend opgeborgen, maar gebundeld met elastiek in pakketten bewaard op plekken die aan het zicht onttrokken zijn. Bovendien zijn coupures met een hoge waarde (€ 200,- en € 500,-), waarvan in dit geval sprake is, in veel gevallen uitgesloten van het regulier betalingsverkeer in Europa. Verdachte heeft daarnaast nog eens tussen 12 maart 2020 en 3 februari 2023 grote bedragen cryptovaluta ontvangen en betaald, terwijl grotendeels niet duidelijk is geworden naar/van wie en waarom de betalingen zijn verricht.

Er is onderzoek gedaan naar de financiële situatie van de familieleden van verdachte, alsmede naar de inkomens- en vermogenspositie van verdachte zelf. Verdachte en zijn familie hebben geen (bekend) toereikend legaal inkomen dat het voorhanden hebben van voormeld contant geldbedrag en de ontvangsten en betalingen via cryptocurrency zouden kunnen rechtvaardigen.

De rechtbank is op basis van het vorenstaande van oordeel dat de aangedragen feiten en omstandigheden zodanig van aard zijn dat er zonder meer sprake is van een vermoeden van witwassen. De financiële situatie van verdachte (en zijn familie) kunnen niet verklaren dat er de beschikking is over een contant vermogen van € 617.170,- en een bedrag aan cryptovaluta van € 9.961.937,-. Onder deze omstandigheden mag van verdachte een verklaring worden verlangd over de herkomst van deze geldbedragen.

De rechtbank legt voor het medeplegen van voorbereidingshandelingen ex. artikel 10a van de Opiumwet en gewoontewitwassen een gevangenisstraf op van vijf jaar en een geldboete van € 50.000,-.

Vrijspraak voor gewoontewitwassen door reseller EncroChat-telefoons

Op 12 november 2024 heeft de Rechtbank een verdachte vrijgesproken (ECLI:NL:RBROT:2024:11353) van gewoontewitwassen van geld dat is verdiend met de handel in Encrochat-telefoons.

De officier van justitie verweet de verdachte dat hij een gewoonte heeft gemaakt van het witwassen van bijna twee miljoen euro, door dat geld te verwerven, voorhanden te hebben, over te dragen, om te zetten en/of daarvan gebruik te maken. Volgens de officier van justitie heeft de verdachte samen met zijn broer en een medeverdachte het in de tenlastelegging genoemde geld verdiend met handel in Encrochat-telefoons. Encrochat wordt hier beschreven als een communicatiedienst met als belangrijkste doel om de geheimhouding van de communicatie en de gebruikers te garanderen. De Encrochat-telefoons worden wereldwijd aangeboden en geleverd door zogenoemde ‘resellers’. De officier van justitie acht bewezen dat de verdachte zo’n reseller is geweest. Bewezen zou kunnen worden ‘dat het geld waarmee de telefoons zijn gekocht misdaadgeld is en dat de verdachte dit heeft witgewassen door dat geld als betaling voor de telefoons te accepteren, dit te herinvesteren en voor privé-uitgaven te gebruiken’.

Dat bewijs is volgens de officier van justitie enerzijds gebaseerd op het feit van algemene bekendheid dat de klanten van de verdachte criminelen zijn die hun geld met misdaad verdienen. Voor zover er telefoons zijn gekocht met geld dat niet uit misdaad afkomstig is, gaat dit om zulke kleine hoeveelheden dat dit door vermenging met misdaadgeld ook wordt witgewassen. Anderzijds of misschien in het verlengde daarvan kan witwassen volgens de officier van justitie worden bewezen omdat het niet anders kan zijn dan dat het geld uit misdrijf afkomstig is. Daarvan is volgens vaste jurisprudentie van de Hoge Raad sprake als de feiten en omstandigheden waaronder de telefoons werden verkocht een vermoeden rechtvaardigen dat het niet anders kan zijn dan dat het geld uit enig misdrijf afkomstig is, terwijl de verdachte geen concrete, verifieerbare en niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijke verklaring heeft gegeven dat het geld niet van misdrijf afkomstig is. Die feiten en omstandigheden zijn hier aanwezig. De verdachte heeft ook geen concrete, verifieerbare en min of meer aannemelijke verklaring over een legale herkomst gegeven, waardoor de politie daar ook geen onderzoek naar heeft kunnen doen. De rechtbanken Den Haag en Rotterdam hebben eerder in min of meer vergelijkbare zaken op grond van overeenkomstige redeneringen witwassen bewezen verklaard, waarbij de officier van justitie in het bijzonder heeft gewezen op de Ennetcomzaak (rechtbank Rotterdam, 21 september 2021, ECLI:NL:RBROT:2021:9085), die ging over Ennetcom, een vergelijkbare aanbieder als Encrochat.

De rechtbank oordeelt echter anders. De rechtbank merkt op dat het tenlastegelegde bedrag is verdiend met de verkoop van de cryptotelefoons. Het gaat dus uitdrukkelijk niet om geld dat de verdachte zelf met een eigen handel in Encrochat-telefoons zou hebben witgewassen.

Anders dan de officier van justitie heeft gesteld, is niet wettig en overtuigend bewezen dat de kopers van de telefoons hebben betaald met geld dat van misdaad afkomstig is. Wel heeft de rechtbank bewezen geacht dat de medeverdachte een groot deel van het in de tenlastelegging genoemde geld heeft witgewassen en daarvan een gewoonte gemaakt door structureel geen aangifte te doen van en belasting af te dragen over omzet en verdiensten met de Encrochat-telefoons. Er is alleen geen bewijs dat de verdachte de belastingmisdrijven die als verwervingsdelict ten grondslag liggen aan het gewoontewitwassen heeft medegepleegd. Er is ook geen bewijs dat de verdachte het geld dat de medeverdachte zelf heeft verworven door geen belasting af te dragen tezamen en in vereniging met de medeverdachte voorhanden heeft gehad, heeft overgedragen, heeft omgezet of daarvan gebruik heeft gemaakt.

De rechtbank spreekt de verdachte vrij van het ten laste gelegde feit.

Veroordeling voor simswapping en “andere cyberfeiten”

Op 25 november 2024 veroordeelde (ECLI:NL:RBNNE:2024:4600) de rechtbank Noord-Nederland een verdachte voor onder andere simswapping en “andere cyberfeiten”. De politie beschrijft simswapping als het overnemen van de simkaart van mobiele telefoon. Slachtoffers hebben dan geen toegang meer tot het netwerk en iemand kan zich daarmee voordoen als iemand anders. Het slachtoffers is ook vaak de toegang kwijt tot de accounts waarvoor met sms een tweestapsverificatie is ingesteld. De uitspraak zelf vind ik niet zo helder. Dit nieuwsbericht is bijvoorbeeld duidelijker. De samenvatting van de zaak op basis van deze twee bronnen is als volgt.

De verdachte heeft in deze zaak onrechtmatig ingelogd op het netwerk van een dealer van T-Mobile. Op deze manier konden via het klantensysteem van T-Mobile zogenaamde simswaps worden uitgevoerd met als doel om telefoonnummers van klanten van T-Mobile over te nemen om daarmee te frauderen.

Daarnaast heeft de verdachte in de ‘My T-Mobile-accounts’ van particulieren ingebroken. Ook hierna konden simswaps worden uitgevoerd met als doel om telefoonnummers van klanten van T-Mobile over te nemen en vervolgens met deze telefoonnummers te frauderen. Dat heeft verdachte ook gedaan en onder andere – grote hoeveelheden cryptovaluta (zoals Bitcoin en Ethereum) heeft weggenomen.

Tot slot heeft verdachte zich beziggehouden met het versturen van phishing smsjes en een “sms-bom” naar 25.000 nummers uit naam van de Belastingdienst en de Rabobank, waarna soms ook telefonisch contact plaatsvond. In die gevallen heeft verdachte zich samen met een ander voorgedaan als medewerker van de Belastingdienst, waarna slachtoffers grote bedragen afhandig werden gemaakt. De verdachte verstuurde bijvoorbeeld in een phishing-sms dat zij een belastingschuld hadden en dat er beslag gelegd zou worden als zij niet op een betaallink klikten. Hierbij deed de verdachte zich voor als de medewerker van een bedrijf.

De rechtbank vindt het extra kwalijk dat de verdachte reeds eerder voor soortgelijke cyberfeiten is veroordeeld en in een proeftijd liep. Dit heeft hem er niet van weerhouden om direct na zijn vrijlating uit de gevangenis in maart 2023 door te gaan met computervredebreuk, phishing, diefstal en oplichting. Net als de officier van justitie en de reclassering ziet de rechtbank een groot recidivegevaar. De rechtbank houdt hiermee in de straf rekening mee en veroordeeld de verdachte tot 42 maanden gevangenisstraf en een geldboete van ongeveer 8000 euro.

Veroordeling voor phishing creditcardgegevens

Op 9 september 2024 veroordeelde (ECLI:NL:RBNHO:2024:11020) de rechtbank Noord-Holland een verdachte voor oplichting en computervredebreuk. In de zaak komt de modus-operandi van de dader en het proces van digitale opsporing helder naar voren.

In de zaak komt de modus-operandi van de dader en het proces van digitale opsporing helder naar voren. De uitspraak is pas later gepubliceerd.

In deze zaak gaat het over phishing van creditcardgegevens. In de woorden van de rechtbank is phishing een vorm van oplichting via het internet waarbij het slachtoffer wordt verleid om bepaalde, veelal financiële, gegevens te delen. De link in de phishing e-mail leidde in dit geval naar een zogenaamd ‘phishing panel’. Dat is een website die is vormgegeven alsof het de website van de creditcard uitgever is. Op die website wordt de bezoeker gevraagd om gegevens in te voeren zoals rekeningnummer, pasnummer, geboortedatum, creditcardnummer en cvc-code.

De beheerder van het phishing panel kan met de ingevoerde gegevens, nadat de creditcard uitgever de zogenaamde 2FA-code (een twee factor authenticatiecode) heeft verstrekt, vervolgens de controle krijgen over de creditcards en daarmee betalingen te doen. Het doel hiervan is zoveel mogelijk (creditcard) gegevens van mensen te achterhalen om vervolgens deze gegevens te kunnen misbruiken voor eigen financieel gewin.

In de onderhavige zaak werden de aangevers verleidt zich via een hyperlink te identificeren om hun creditcard te kunnen deblokkeren. Nadat aangevers hun (persoons)gegevens hadden ingevoerd op de phishing website, werden deze gegevens direct, door middel van een bot, doorgestuurd naar onder meer de Telegramkanalen. Op het moment dat de gephishte gegevens werden ontvangen, werden via de betreffende Telegram-app pushmeldingen gestuurd naar de telefoon van de phisher, zodat die direct aan de slag kon met deze gegevens. De phisher kon vervolgens de rekeningen van aangevers koppelen aan de ICS-app op zijn eigen apparaat, waarna hij online aankopen kon betalen met de creditcards van de aangevers. Op die manier zijn er meerdere bedragen afgeschreven van de rekeningen van aangevers.

In het onderzoek zijn door de politie (persoons)gegevens van meerdere cardhouders van ICS aangetroffen. Deze cardhouders bleken vergelijkbare phishing e-mails te hebben ontvangen. Naar aanleiding hiervan heeft ICS, namens haar klanten, eveneens aangifte gedaan.

Uit het onderzoek naar de phishing websites blijkt dat gebruik is gemaakt van twee verschillende phishing websites. Deze phishing websites worden gehost door een Nederlandse hosting partij, genaamd Serverion B.V. Uit informatie van Serverion volgt dat de betalingen voor het hosten van de phishing websites zijn gedaan met bitcoins. De bitcoin wallet waarmee de betalingen zijn gedaan is in rechtstreeks verband te brengen met een wallet bij Binance, die op naam van de verdachte staat en waaraan het telefoonnummer van de verdachte is gekoppeld. Bovendien heeft de verdachte verklaard dat hij de gebruiker is van het e-mailadres.

Verder bleek uit nader onderzoek dat de back-end van de phishing websites stelselmatig werd bezocht door het IP-adres. Dit IP-adres blijkt te zijn gekoppeld aan het woonadres van de verdachte. Ook het telefoonnummer van de verdachte straalt zendmasten aan in de buurt van dat woonadres van de verdachte op de momenten dat de phishing websites vanaf dat dat IP-adres worden benaderd. Uit onderzoek blijkt verder dat dit IP-adres de phishing websites niet meer heeft benaderd na de aanhouding van de verdachte op 30 januari 2024. Bij de verdachte zijn meerdere telefoons in beslag genomen. De verdachte heeft verklaard hiervan de gebruiker te zijn. Uit onderzoek naar deze toestellen is gebleken dat hierop de aanmaak van onder meer de Telegram bots zijn terug te vinden. De verdachte heeft verklaard dat hij toegang had tot deze groepen en dat hij ook een aantal maal de gephiste gegevens heeft gebruikt om aankopen mee te doen.

De rechtbank overweegt dat de verdachte e-mails heeft verstuurd aan vele e-mailadressen, waarin stond dat de ontvangers zich online moesten identificeren om hun creditcard te kunnen deblokkeren. Met de gephishte gegevens heeft de verdachte zichzelf via de ICS-app toegang verschaft tot de creditcards van de slachtoffers, en daarmee vervolgens online aankopen gedaan. De verdachte heeft technische hulpmiddelen voorhanden gehad om daarmee computerfraudedelicten te plegen. De verdachte is bovendien het systeem van ICS wederrechtelijk binnengedrongen nadat hij de (persoons)gegevens van de slachtoffers middels phishing had ontvangen. Daarnaast heeft de verdachte een vuurwapen, te weten een gasvuurwapen in de vorm van een revolver, voorhanden gehad.

Gelet op de ernst van de feiten heeft de rechtbank bij de strafoplegging ook oog voor het afschrikwekkende effect dat daarvan uit moet gaan. Naar het oordeel van de rechtbank kan dan ook niet worden volstaan met een andere straf dan met een gevangenisstraf voor de duur van 30 maanden, met aftrek van de tijd die de verdachte in verzekering en voorlopige hechtenis heeft doorgebracht, waarvan 6 maanden voorwaardelijk met een proeftijd van drie jaren. Ten slotte moet hij een schadevergoeding van € 36.722,70 aan International Card Services B.V. betalen.

jjoerlemans.com

Tag reseller